Schermsluimer

Te zien tot en met 15 december woensdag tot en met zondag van 12.00 tot 18.00 uur in de Warmoesstraat 139 in Amsterdam. Ook tot en met 15 december in Begane Grond, Lange Nieuwstraat 2 in Utrecht, woensdag tot en met zaterdag van 12.00 tot 17.00 uur en op zondag van 13.00 tot 17.00 uur. Meer informatie op het Internet-adres http://www.tuesday.nl/media\_research.html
Als bezoeker van de tentoonstelling ArtSavers beland je in een kille kantoorruimte. Kil omdat er alleen maar bureaus staan met een computer erop. Geen stoelen. Het is net een showroom van kantoormeubilair.

Kil vanwege de witte belichting. Bovendien is het er steenkoud, maar of dat bij het tentoonstellingsconcept hoort is maar de vraag. ‘Hier is het’, wijst de jongen die me vanaf de deur van W139 zover heeft gebracht. En hij laat me alleen met de computers.
Een surrealistische ervaring, zeker zolang ik nog de enige bezoeker ben van deze tentoonstelling. De computers staan aan, maar er is niemand die erop werkt. Uit mogen ze niet, om de een of andere reden. Ze wachten in sluimertoestand. Het werk is tot stilstand gekomen, en toch vindt er op alle beeldschermen beweging plaats. Die beweging komt van zogenaamde screensavers, computerprogramma’s waarmee je kunt voorkomen dat het beeldscherm van je computer te lang op hetzelfde plaatje blijft staan. Dat is slecht voor de monitor. Daarom springt bij sommige computers het beeldscherm op zwart als het ding enige tijd ongebruikt aan staat. De screensaver is een andere manier om je apparatuur te redden. Meestal bestaat zo'n programma uit een lelijke, gifgroene, geometrische figuur die in een eindeloze loop van aanzien verandert. Ook populair is de sterrenhemel: een zwart beeld met beurtelings oplichtende hemellichamen. 'It was on a night like this that my computer broke down’, schreef kunstenaar David Shrigley onlangs onder een zwart papier waarop hij witte sterretjes plakte (nog tot 8 december te zien in Stedelijk Museum Bureau Amsterdam).
De tentoonstelling ArtSavers maakt op een andere manier kunst van deze screensavers. Op initiatief van Jean Boumans van de Media Research Foundation in ’s-Hertogenbosch bogen twintig kunstenaars zich over dit fenomeen. In nauwe samenwerking met computerprogrammeurs ontstonden er bijzondere loops. Screensavers die het beeld in beweging houden, maar bovendien drager zijn van een artistiek idee. Een enkele keer leverde dit alleen maar meer gefröbel op, zoals het balletjesscherm van Ronald Schimmel. Maar er zijn veel echte 'kunstbewaarders’, zoals 'Window’ van Ienke Kastelein. Deze verandert uw beeldscherm in een beslagen ruit waarover de condens trage druppelstrepen trekt. Heel langzaam komt er een uitzicht te voorschijn: een onscherpe foto waarop je bomen kunt ontwaren en bladgroen en vrolijk zonlicht. Op de bijgeleverde soundtrack staan gezellige binnengeluiden, zoals een parkiet, een zacht muziekje en rinkelende kopjes.
Net zo'n sterk idee ligt ten grondslag aan 'Video Security’ van Harmen Bethouwer. Deze zwart-witte loop koppelt uw monitor zogenaamd aan een bewakingscamera. Schokkerig beweegt het beeld door een lege hal met deuren heen en weer. 'Camera 7’ staat eronder te lezen, en boven het plaatje knippert geestig een rood opnamelampje. Mooi van eenvoud is ook het groentestilleven van Polly Gould. De sinistere, vage geestverschijning van 'Trademark’ accentueert de sluimertoestand van de wachtende computer. 'I stay, you go’, fluistert de oude vrouw. Een andere ArtSaver die het moderne wachten thematiseert is 'Lifesavers, spacesavers’ van Kuno Terwindt. Foto’s van anonieme ruimten als hotellobby’s en showroomkeukens. Daaronder verschijnt telkens de naam van een wereldstad. 'Luxor, Egypte’ staat er onder een glanzend bruine vergaderzaal. Met het begeleidende muzakdeuntje is het een perfecte imitatie van de Europese CNN-onderbrekingen als er in Amerika reclame is. We zijn aangesloten op het wereldnieuws, maar het is even pauze.