Kunst - Cécile B. Evans

Schildpadtranen

In de Amazone leven vlinders die voor hun dagelijkse portie zout de tranen uit de ogen van een schildpad moeten drinken.

Medium kunst

Het is prachtig om te zien, dat parasiterende gedrag, een poëtisch leegzuigen dat ons mensen zomaar kan ontroeren. Maar wat als je geen hart hebt en gevuld bent niet met emoties, maar met content? Dat is het lot van HYPER, hoofdpersoon in de nieuwste video van de Belgisch-Amerikaanse kunstenaar Cécile B. Evans, onder meer bekend van haar eerdere werk Hyperlinks or It Didn’t Happen. HYPER is een computersysteem dat menselijk wil zijn en daartoe een perfect lichaam samenstelde uit de vele online beeltenissen van vrouwen, met een brein gevoed door alle vragen die haar door mensen werden gesteld. Over vlinders en schildpadden in de Amazone, bijvoorbeeld.

What the Heart Wants, een co-productie van De Hallen Haarlem en aangekocht voor de collectie, is een complex scheppingsverhaal van veertig minuten dat zomaar uit de lucht lijkt te zijn gevallen. Maar niet alleen bouwde Evans in het museum een theater voor de vertoning van de video, in de ruimte ernaast is tevens het ontstaansproces van het werk op schermen te volgen. HYPER blijkt het product van intensief contact tussen de kunstenaar en een team van vormgevers. De linkerpink is incorrect, typt Evans in een chatbox, de schouders zijn in orde maar kunnen die borsten iets ongelijker, dat been een centimeter langer? De werkplek is verder bedekt met rommel – biljetten, knipsels en tabak –, spullen die een vorm van fysieke ambacht verraden. Werkplek en video vormen samen een parodie op de klassieker One and Three Chairs (1965) van Joseph Kosuth (een stoel, de stoel als foto en de stoel als geschreven woord). Een nieuwslezer in Evans’ video verkondigt het zelf als breaking news: er is een portret geschapen dat zo echt is dat het het leven zelf zou kunnen zijn.

Het idee van een computersysteem op zoek naar leven is niet heel nieuw, denk aan Samantha uit de speelfilm Her (2013) of aan het werk van Melanie Gilligan dat eerder in De Hallen te zien was. Sterk aan What the Heart Wants is de subtiele uitwerking van de botsing met ‘het internet der dingen’. De voeten van HYPER raken nooit de grond, ze zweeft wat houterig over de wereld als in een videospel en loopt zo letterlijk tegen menselijke kwesties als leven, liefde en dood aan. De video zou daarnaast onder meer over rassenproblematiek moeten gaan maar het is een vorm van techno-romantiek die overheerst, met HYPER die op haar eigen ontstaan kan terugkijken met de woorden ‘plotseling was ik overal’ en met een verliefd stel in een verlaten winkelcentrum dat zich daar heimelijk kan ophouden omdat hun gevlekte beeltenis door het systeem niet als menselijk wordt erkend. De wrange poëzie ligt in de suggestie dat we uiteindelijk allemaal slechte kopieën zouden kunnen zijn.


Cécile B. Evans – What the Heart Wants, t/m 8 januari 2017 in De Hallen Haarlem; dehallen.nl

Beeld: Cécile B. Evans, Working on What the Heart Wants, 2016 ( Courtesy Cécile B. Evans en Barbara Seiler, Zurich)