Schokkend! weerzinwekkend!

Als er in de voorbije weken iets gebeurd is in de wereld buiten Washington, vergeef het de Amerikaanse tv-kijker als hij niet op de hoogte is. Rusland mag aan de rand van de afgrond staan; Noord-Korea mag raketten schieten over Japan; China, Bangladesh en Stellendam mogen door een zondvloed getroffen zijn; Afrikanen en Balkanezen mogen elkaar uitmoorden, en de deflatiecrisis mag zich als een kanker uitspreiden over de globale economie - alles wat Amerika vernomen heeft is dat de first husband gefoezeld heeft met een meisje en een sigaar.

‘Schokkend!’, 'Weerzinwekkend!’ krijsten de Amerikaanse media in koor terwijl ze likkebaardend alle sappige details breed uitsmeerden. Schokkend? Wat Starr onthulde, bleek in feite vreselijk ordinair. Wat fantasieloze seks, wat fantasieloze leugens. De twee horen samen, in Amerika misschien nog meer dan elders. 'Als leugens niet zouden bestaan, zou er geen seks zijn’, zei de Amerikaanse komiek Seinfeld, nauwelijks overdrijvend. Wat echt schokkend is, is de hypocriete verontwaardiging in de media over Clintons seksgedrag, de bereidheid van zovelen in dit o-zo-christelijke land om de eerste steen te gooien om zo hun eigen deugdelijkheid te bewijzen (zolang hun eigen bedgewoonten geheim blijven, natuurlijk). Wat weerzinwekkend is, is de sombere plechtigheid waarmee Republikeinen en Democraten spreken over een constitutionele crisis veroorzaakt door presidentiële leugens, terwijl leugens in het politiek bedrijf toch dagelijkse kost zijn. Zoals de Democraat Conyers met verfrissende eerlijkheid toegaf: 'Als congresleden afgezet zouden worden als ze liegen, dan zou dit gebouw leeg komen te staan.’
Marx’ fameuze boutade over de geschiedenis die zich herhaalt wordt weer eens bevestigd: de Watergate-tragedie keert terug als de sexgate-farce. Gelukkig blijft de bevolking koelbloediger dan de politici en de media. Net als in januari, toen het schandaal openbrak, weigert ze zich te laten meeslepen in de crisissfeer. Voor de tweede keer kregen diegenen die voorspelden dat Clintons populariteit als een baksteen zou zinken, ongelijk. Dat kan veranderen als het economisch klimaat omkeert, maar voorlopig reageren de meeste Amerikanen verrassend nuchter op het circus in Washington.
Dat heeft onzekerheid doen ontstaan in de Republikeinse partij over de te volgen strategie. De meningen zijn verdeeld. Er is een minderheid van rabiate Clinton-haters die met niets minder tevreden is dan Clintons hoofd op een schotel. Het is ironisch maar wellicht niet toevallig dat twee congresleden uit deze groep onlangs zelf betrapt werden op buitenechtelijke seksescapades. Clinton is een straatvechter: het zou best kunnen dat er nieuwe onthullingen opduiken over het privé-leven van Republikeinen van de harde lijn. Dan is er een grotere groep, vooral in het Huis van Afgevaardigden, die het schandaal zo lang mogelijk wil uitmelken voor electoraal gewin. Dat zou langgerekte hoorzittingen betekenen die Clintons zonden gedurende een groot deel van 1999 in de schijnwerpers houden.
Maar die hoorzittingen, die Amerika volgens een congreslid in een land van voyeurs dreigen te veranderen - alsof het dat niet al is - mogen net niet op afzetting eindigen, want dat zou Al Gore de populariteit van een kersverse president geven aan de vooravond van de verkiezingen van 2000. De Republikeinse zwaargewichten, partijleiders zoals Gingrich, Lott en Hatch, hebben daar echter minder trek in. Ze vrezen dat het publiek, dat volgens alle polls een einde wil aan de zaak, het de Republikeinen kwalijk zal nemen als ze de crisis laten aanslepen. Omgekeerd zouden de kiezers de Republikeinen kunnen belonen als ze zich inschikkelijk tonen. Bovenal vrezen ze dat een langgerekte crisis nare gevolgen kan hebben voor Amerika’s belangen op internationaal vlak. De indruk dat de president verzwakt en in het nauw gedreven is, dat er niemand aan het roer staat, is een uitnodiging voor terrorisme, regionale conflicten en chaos in de globale economie. Dus staan ze open voor een compromis dat de afzettingsprocedure vroegtijdig zou afbreken.
Maar eerst willen ze van Clinton wel een politieke prijs afdwingen. Ze zullen zijn neus in zijn vuiligheid houden, minstens tot na de congresverkiezingen van november. Als die geen aardverschuivingen brengen, kan het best dat ze besluiten dat de vis genoeg heeft gesparteld en dat de haak nu uit zijn kieuwen mag.
In tegenstelling tot bij Watergate staan er nu geen staatsbelangen op het spel. Zoals de meeste seksspelletjes van Bill en Monica kan ook dit schandaal vroeger dan verwacht en zonder climax eindigen.