Media

Schoonheid

Laat ik beginnen met de belangrijkste boodschap uit deze column: koop Time Magazine van deze week.

Wat je daarin aantreft, is namelijk een voorpagina-artikel waarvan je denkt: dit is waar de journalistiek ooit voor is uitgevonden. In het stuk, getiteld Bitter Pill: Why Medical Bills Are Killing Us, stelt de Amerikaanse journalist Steven Brill de even voor de hand liggende als complexe vraag: waarom zijn de zorgkosten in de Verenigde Staten zo veel hoger dan elders in de geïndustrialiseerde wereld?

Medium 1500 cover 03041

Al jaren, decennia zelfs, woedt er een verhit debat in de Amerikaanse politiek over de vraag hoe deze volledig uit de hand gelopen kosten moeten worden beteugeld, maar niet eerder deed iemand wat eigenlijk als eerste had moeten gebeuren, namelijk: uitzoeken waar die hoge zorgkosten überhaupt vandaan komen.

Zijn onderzoeksmethode is al even briljant in zijn voordehandliggendheid. Brill nam een handjevol doorsnee zorgfacturen onder de loep en zocht simpelweg van iedere kostenpost die erop vermeld stond uit waar het gefactureerde bedrag op gebaseerd was. Het resultaat, na zeven maanden minutieus vlooien, is een 24.000 woorden, 35 pagina’s tellend journalistiek meesterwerk met een even onthutsende als ontnuchterende essentie: er gaat geen enkele rationale schuil achter de kosten van de zorg – en de ziekenhuizen worden daar steenrijk van.

Ik zou hier nog pagina’s lang kunnen uitweiden over de vele andere belangwekkende inzichten uit Brills artikel, die een heel nieuw licht werpen op de zorg in het algemeen en de toekomst van de Nederlandse zorg in het bijzonder, zoals: waarom markt­werking in deze sector niet werkt (in een notendop: patiënten betreden, anders dan in sectoren waar marktwerking wél werkt, de ‘zorgmarkt’ niet vrijwillig, waardoor ze geen onderhandelingspositie hebben en bovendien hebben ‘zorgconsumenten’ geen idee wat een eerlijke prijs zou zijn van het ‘product’ dat ze afnemen). Maar het is me hier nu vooral te doen om de journalistieke schoonheid van het artikel.

Die begint al bij de aanleiding van het stuk: die is er namelijk niet. Het meeste nieuws dat je aantreft in kranten en tijdschriften heeft een ‘kunstmatige’ aanleiding: er is ergens een rapportje over verschenen, een politicus heeft ergens een uitspraak over gedaan, een persbureau heeft ergens een persbericht over getikt. Zie daar de meest gangbare definitie van ‘actueel’. Brills artikel is ook actueel, maar anders: hoge zorgkosten zijn iedere dag wereldwijd voor miljoenen mensen, en hun volksvertegenwoordigers, een acuut en groeiend probleem. Reden genoeg om erover te schrijven – ook zonder persbericht.

Daarnaast is Brill echt zélf op onderzoek uit gegaan. Hij bezocht meerdere ziekenhuizen, ondervroeg tientallen betrokkenen, raadpleegde talloze onderzoeken – en nog belangrijker: gebruikte daarbij zijn eigen gezonde verstand. In plaats van, onder het mom van objectiviteit, een paar tegenstrijdige meningen tegenover elkaar te zetten, zocht hij consequent uit wie van zijn bronnen in zijn ogen het gelijk aan zijn zijde had. De deskundigen in het artikel worden niet opgevoerd als de gebruikelijke talking heads, wier quootjes bedoeld zijn om alleen maar te bevestigen of te bekritiseren wat de journalist in kwestie opwerpt: nee, hun citaten voegen echt iets toe. Brill gebruikt experts zoals ze bedoeld zijn, namelijk om dingen uit te leggen en van context te voorzien, niet om oneliners te produceren.

Uitzonderlijk knap aan het artikel is ook de enorme gelaagdheid ervan. Brill schuwt de abstractie niet wanneer hij spreekt over zaken als prijsmechanismen, machtsverhoudingen en bureaucratische structuren, maar tegelijkertijd wordt alles concreet gemaakt met echte patiënten, echte dokters en echte zorgfacturen. Hij is transparant over wat hij niet weet, maar trekt tegelijkertijd onomwonden conclusies over wat hij wel weet. Hij gebruikt complexe terminologie, maar vermijdt onbegrijpelijk jargon. En bovenal: hij toont persoonlijke betrokkenheid en opwinding, zonder zijn mening op te dringen. Een absolute must read kortom: voor studenten journalistiek die zich afvragen wat nieuwsgaring in de 21ste eeuw vermag; voor politici die zich afvragen waarom de zorgkosten hun zetels in de peilingen opvreten en voor burgers die zich afvragen waarom de dokter kost wat ’ie kost.

Maar misschien wel het allermooiste aan Brills stuk is de Facebook-knop erboven. Wie vreest dat een 24.000 woorden tellend essay over zoiets ingewikkelds als de mechanismen achter de almaar oplopende zorgkosten een nicheproduct is, waar de moderne, koppensnellende, aan NU.nl verslaafde burger geen tijd voor heeft omdat hij Sterren Flikkeren van een Skischans nog moet kijken, kan opgelucht ademhalen: Bitter Pill: Why Medical Bills Are Killing Us staat stijf bovenaan in het rijtje ‘Meest Gelezen’, met 144.000 likes op Facebook en bijna achtduizend retweets op Twitter. Driehonderd keer zoveel als het op één na best gelezen stuk over de Oscars.

Vind ik leuk.