Schopenhauer

Naar aanleiding van het artikel over het Nietzsche-gevoel in De Groene van 5 oktober zou ik nog enige opmerkingen willen maken. Nietzsche, de ‘filosoof met de hamer’, was een meester in het afbreken. Hij heeft eigenhandig de fundamenten van de westerse cultuur ondergraven, en terecht. Probleem is echter dat hij er niets redelijks voor heeft weten terug te plaatsen. Nietzsches nieuwe mens, de Ubermensch, was een grote overschatting van het menselijk potentieel.

Nee, dan Schopenhauer. Begonnen als pessimist, kwam hij in zijn laatste boek (Bespiegelingen over levenswijsheid) tot een gematigd positieve levensopstelling. Uiteindelijk, zo meende de filosoof, moet men, in onze door en door slechte wereld waar het gepeupel en kruideniers de dienst uitmaken, zijn eigen leven leiden, er het beste van maken en verantwoordelijk zijn voor datgene waarvoor men verantwoordelijk is.
Thomas Mann noemde in een in 1937 geschreven essay Schopenhauers pessimisme een humanistisch pessimisme dat, ‘aangezien het humanisme in de regel optimistisch retorisch gekleurd is, iets geheel nieuws vertegenwoordigt en op het gebied van de levensovertuiging een grote toekomst heeft.’ De Tweede Wereldoorlog zou binnen enkele jaren uitbreken…
Nijmegen, RONALD PUMA