Schrijverskwelling

Dwangmatigheid. Daar gaan de in twee tentoonstellingsruimten van Montevideo (Netherlands media art institute) bijeengebrachte installaties over. De dwangmatigheid van de schrijver die zich in zijn kamertje dag na dag overgeeft aan de onvoorspelbare en onpeilbare diepten van zijn verbeeldingskracht en de dwangmatigheid van het in eindeloze herhaling op ons afgestuurde beeldenbombardement van tv, film, video, Internet en computergames. Henk Lotsy (Bussum, 1953) sleurt ons in To You, Sweet Thoughts mee in de horrorachtige verbeeldingswereld van ‘de schrijver’, een wat nerveuze, lange gestalte gehuld in sjofele regenjas, met een peinzende blik in de ogen.

De beelden die bij de schrijver opkomen moet hij kwijt op het voor hem liggende papier, maar dat gaat kennelijk niet makkelijk. Gekweld wordt de schrijver door verontrustende beelden die zijn gedachten in een wurggreep nemen. Hij denkt aan: een man op een fiets die een in een rood rokje gehulde vrouw achtervolgt door een buitenwijk vol flats met spiegelende ramen, aan mieren op zijn papier, aan zijn gezicht dat ineenschrompelt tot een samenraapsel van oog, mond en oor, aan zijn handen die in de fik vliegen en beukt met z'n kop tegen de muur van zijn kamertje, kortom: de schrijver maalt in het diepst van zijn gedachten.
En daar maakt Lotsy ons getuige van met behulp van inventief camerawerk, vervreemdende beeldmanipulaties en vervormde geluidsflarden. De kunstenaar wil ons naar de stem van de schrijver laten luisteren ’… zoals je luistert naar je eigen stem, als de stem van een ander… De constructie van de wereld wordt bepaald door datgene wat zich in de kop van de hoofdpersoon afspeelt. Waar je over een grens gaat, lijkt de spanning met de relatiteit gebroken, het wordt waan, fictie zo je wilt.’
Lotsy weet de toeschouwer net als in een echte horrorfilm of thriller mee te sleuren in een maalstroom van suggestieve beelden, en doet dat indringender en geraffineerder dan menig collega-videokunstenaar.
Zo, dan is dat maar gezegd.
De volledige titel van Kees de Groots (1956) en Frank Morssinkhofs (1959) recente installatie luidt ‘Reality Barrier, Infected Information/Plunderphonix’ en bestaat uit een combinatie van 35 monitoren waarop loops van hergemonteerde beelden van actiefilms, klassieke zwartwitfilms, videogames, tv-beelden, beelden van het Internet geplukt en opnamen van een bankoverval door een bewakingscamera. Boven de videowall een elektronisch tekstbord waarop illustere namen verschijnen als Tristan Tzara, R. Mutt (signatuur op Duchamps beroemde omgekeerde pisbak) en teksten als Slow Motion Riot, Hyperreality, Catharsis en Amuse Us. Twee schermen ter weerszijde tonen een geanimeerde, boksende robotachtige figuur. Een repeterend, industrieel geluid vermengt zich met de bliepjes en stemmen van de tv-monitoren.
Een inferno van 'geplunderd’ beeld en geluid? Nee, daarvoor is de installatie te weinig verontrustend, het is eerder een kamerbrede staalkaart van hedendaagse beeldcultuur, een collage van bij elkaar geveegde zapmomenten, op het eerste gezicht/gehoor overdonderend maar na een paar minuten kijken weinig verrassend.
Wel mooi is de combinatie van het statische beeld van twee mannen in nette pakken, stijfjes voor R. Mutts pissoir zittend, naast de monitor met wervelende heroic bloodshed geweldsscènes uit een John Woo-film. Een combinatie waar Duchamp, de meester van de surrealistische kortsluiting, trots op zou zijn geweest.

  • Religieuze rituelen, documentair vastgelegd door rondreizend fotografe Desirée Dolron. Over de schoonheid van boetedoening en zelfkastijding. Death and Religion, Gaze, t/m 14 juni in Groninger Museum, Museumeiland 1, Groningen. Dinsdag t/m zondag van 10.00-17.00 uur.
  • Overzichtstentoonstelling van surrealist J.H. Moesman (1909-1988). Belangrijk zijn de voorstudies, immers: 'aan Moesmans schilderijen ging vaak een denkproces van jaren vooraf’. Met Moesman-monografie van John Steen. T/m 1 juni in Museum voor Moderne Kunst Arnhem, dinsdag t/m vrijdag van 10.00-17.00 uur, weekend vanaf 11.00 uur.