Economie

Schuilen bij Mark Rutte

Het is nog maar veertien maanden geleden dat Maurice de Hond een stevige verkiezingszege voor de PVV voorspelde. De ‘politieke beweging’ van Geert Wilders zou 29 zetels in de Tweede Kamer halen en de grootste partij van Nederland worden. De winst van de PVV ging vooral ten koste van de VVD. Mark Rutte stond in de peiling van maart 2009 op een schamele zestien zetels, vijf minder dan in de huidige Kamer.

Een jaar en twee maanden later is de situatie volstrekt anders. De PVV is weggezakt in een moeras van vaderlandsliefde en hoofddoekjeshaat en wordt volgens de voorspellingen de vierde partij van het land, op ruime afstand achter de grote drie. De VVD is de gedoodverfde winnaar. Volgens de laatste peiling van De Hond kan Rutte rekenen op 37 zetels. Dat is nog maar één zetel verwijderd van het VVD-record van Frits Bolkestein uit 1998.

Politieke commentatoren breken intussen hun hoofd over de onverwachte wederopstanding van Mark Rutte. Heeft de PVV met de kopvoddentaks en de onwil om in Almere te besturen kiezers afgeschrikt? Komt het door het stuntelige optreden van Job Cohen? Of ligt de verklaring in de recessie en de schuldencrisis? De VVD durft van alle partijen het hardst te bezuinigen.

Die laatste verklaring lijkt me de beste kandidaat. Want terwijl het in de verkiezingscampagnes vooral gaat over koopkrachtplaatjes en hypotheekrenteaftrek, voelen veel Nederlanders dat er meer op het spel staat.

Eind vorig jaar maakte de nieuwe Griekse regering bekend dat het tekort en de staatsschuld van het land veel groter waren dan eerder gemeld. Kort daarna brak de Europese schuldencrisis uit, cumulerend in het voor onmogelijk gehouden besluit van de EU-regeringsleiders om een noodfonds voor eurolanden op te zetten. De ECB overtrad de eigen regels en begon staatsobligaties op te kopen. Het was in mei weer even als in oktober 2008, toen de financiële markten op slot dreigden te gaan.

In 2009 was het nog bon ton onder Europese politici om op te scheppen over de geweldige bedragen die in de economie werden 'geïnvesteerd’ om de recessie te bestrijden. Aangemoedigd door de Europese Commissie ging de rem van de begrotingen. 2010 is het jaar waarin we de ontnuchterende gevolgen van dit keynesiaanse experiment zien: enorm snel stijgende staatsschulden, wegsmeltend vertrouwen bij internationale kapitaalschieters en een dreigende mislukking van de euro.

Nederland is nog lang geen Griekenland, maar ook hier loopt de zaak snel uit de rails. Deze week moest het ministerie van Financiën opnieuw nieuwe tegenvallers bekendmaken. Het begrotingstekort komt dit jaar waarschijnlijk uit op 6,6 procent. Aan het eind van de komende kabinetsperiode moet de begroting weer in evenwicht zijn.

De opdracht voor het nieuwe kabinet is enorm.

Geen wonder dat steeds meer kiezers in de armen van de VVD rennen. Die partij belooft het meest en het snelst te bezuinigen. Onder het mom van: je moet op dit moment hard ingrijpen, kiest men voor Rutte. De manier waarop de VVD wil bezuinigen, blijft bij die intuïtieve keuze buiten beschouwing. Het schip zinkt, dus je hoort de passagiers niet klagen over de kwaliteit van de reddingsboot.

Dat kan straks nog lelijk tegenvallen. Het strenge bezuinigingsprogramma van de VVD legt de rekening wel heel nadrukkelijk bij de lagere inkomens. De allerarmsten worden via speciale regelingen nog wel deels gecompenseerd voor de bezuinigingen. Maar voor de groep daar boven zal de klap hard aankomen.

Rutte bezuinigt bijna elf miljard op de sociale zekerheid en ruim drie miljard op de zorg. Dat zal niet lukken zonder spijkerharde sanering van uitkeringen, subsidies en toeslagen. De VVD snijdt in het zorgpakket, verhoogt het eigen risico, ontkoppelt de uitkeringen (behalve de AOW) en verhoogt de huren. Tegelijkertijd gaan inkomstenbelasting en erfenisbelasting omlaag, wordt de overdrachtsbelasting gehalveerd en blijft de hypotheekrente overeind - maatregelen waar vooral de hogere inkomens van profiteren.

Het staat de VVD natuurlijk volkomen vrij om de keuzes zo te maken. Misschien is de Nederlandse inkomensverdeling wel te veel genivelleerd. Dat is in elk geval een legitieme mening.

Maar of de kiezers die bij de VVD een schuilplaats zoeken voor de schuldencrisis precies weten voor welke sociale revolutie ze kiezen, waag ik te betwijfelen.