Film

Seks en de puriteinen

Film: ‹In the Cut› van Jane Campion (vanaf 12 februari)

In het januari-nummer van het Britse blad Sight and Sound uiten drie grote regisseurs hun ongenoegen over het feit dat cinematografische erotiek niet meer kan in het Amerika van George W. Bush. De cineasten, Brian de Palma, William Friedkin en Paul Verhoeven, hekelen het «sluipende puritanisme» dat de filmwereld teistert. De auteur van het stuk stelt de vraag: «Als God niet neukt, wie mag dat dan wel in de Amerikaanse cinema?»

Welnu, wie Jane Campions nieuwe film ziet, In the Cut, weet twee dingen: ten eerste dat God niet eens bestaat, en ten tweede dat hardpornografische beelden in het Amerika van Bush toch mogelijk zijn. De film laat een ander Amerika zien, waarin steeds meer kan, als dat tenminste buiten de culturele hoofdstroom om wordt gedaan. Juist daar is steeds minder mogelijk, getuige de ophef over de blote borst van zangeres Janet Jackson tijdens haar Superbowl-optreden. Wie daarentegen bereid is te experimenteren in de marge komt ver. Jane Campion bijvoorbeeld, die nu een briljant, gewaagd werk heeft gecreëerd.

In the Cut, gebaseerd op de gelijknamige roman van Susanna Moore, is niet wat het lijkt. Het is een gotische seriemoordenaarfilm die juist niet handelt over een seriemoordenaar, maar over de psychologie van tekens en symboliek in het leven. Meg Ryan speelt Frannie, een eenzame New Yorkse vrouw die geobsedeerd is door seks en literatuur. Als in haar omgeving een reeks moorden plaatsvindt, ontmoet ze rechercheur Malloy (Mark Ruffalo), met wie ze een erotische relatie aanknoopt.

Expliciete seks is er in talloze scènes, inclusief een masturberende Meg Ryan en een aantal confronterende close-ups van een erect mannelijk geslachtsdeel met daarop een tatoeage. Kennelijk is de kwestie van seks en de puriteinen van Amerika veel complexer dan men in het artikel in Sight and Sound doet voorkomen. In the Cut is een commentaar op het puriteinse ideaal, op het land van Bush waarin het chauvinisme onlosmakelijk verbonden is met mannelijke seksuele kracht. Campion ondermijnt deze mantra. Drie keer brengt ze de Amerikaanse vlag in beeld, om vervolgens ieder beeld van mannelijkheid af te breken. Zo suggereert ze dat homoseksualiteit ten grondslag ligt aan de vriendschap tussen Malloy en zijn collega, twee rechercheurs die jagen op de seriemoordenaar.

De erectie is derhalve ironisch. Dat komt ook doordat In the Cut een film is over een vrouw. Frannies begeerte voor de dierlijke Malloy is gekoppeld aan haar fantasie over het moment dat haar vader haar moeder ten huwelijk vroeg. De hieraan verbonden flashback is fabuleus: gefilmd in een ouderwetse visuele stijl verschijnen vader en moeder in een droomlandschap, schaatsend op het ijs. Moeder valt. Vader schaatst nader, verlovingsring in de hand. Maar hij stopt niet. Met zijn schaatsen amputeert hij de beide benen van de moeder. Over wat die scène betekent, valt lang te discussiëren. Belangrijker: In the Cut stelt de vraag of het waardevol is te speuren naar betekenis. In de metro leest Frannie gefascineerd dichtregels die zijn opgeplakt in de wagons — alsof de poëzie de sleutel biedt tot het weefsel van haar werkelijkheid, tot de waarheid over haar leven. En dat is zo.