Hoofdcommentaar

Seksisme

Reageer online

Er zijn van die ooit progressieve woorden die je liever niet in de mond neemt. Allicht omdat ze in een inmiddels vervlogen tijdperk, dat je misschien zelf nog hebt meegemaakt ook, zo vaak te pas en te on-pas werden gebruikt dat ze aan betonrot onderhevig zijn. Zoals de flatgebouwen uit de jaren zestig die er decennialang solide bij stonden en nu onvermijdelijk rijp zijn voor de sloop. ‘Fascist’ is zo’n woord dat, als het niet historisch of heel specifiek wordt toegepast, in de tijd dat heel, of tenminste half Nederland links was, zijn betekenis heeft verloren. Als je iemand verbaal wilt uitschakelen, zul je subtieler te werk moeten gaan.
‘Seksisme’ paste lang op dat lijstje van geïnflateerde begrippen. Bovendien, als je het als vrouw gebruik-te, zette je jezelf onmiddellijk te kijk als ouderwets, als iemand zonder gevoel voor humor. Het seksisme was in de jaren negentig ook veelal sophisticated geworden. Dat wil zeggen dat de maker van de sek-sistische grap heel goed wist dat hij (of zij) seksistisch was. Het werd daardoor seksisme met een knip-oog, met als onderliggende boodschap: we weten natuurlijk dat vrouwen allang niet meer gediscrimi-neerd worden en daarom mogen we ons best een grapje veroorloven. En omdat het een fijne bood-schap is dat de vrouwenbevrijding een feit is, lachten veel vrouwen vrolijk mee. Alles beter dan als ver-zuurde, verbitterde, humorloze feminist te worden aangezien.
De veelbesproken gooi van Hillary Clinton naar het Amerikaanse presidentschap heeft duidelijk gemaakt dat het een mythe is dat we tegenwoordig leven in een postfeministische wereld, waarin vrouwen zelf de grootste hindernis voor het succes van vrouwen vormen. Gerenommeerde tv- en radiocommentatoren betitelden de democratische kandidate als she-devil, satan, heks, Lady Macbeth en ‘a fucking whore’. Op de nationale radio werd ze vergeleken met het personage dat Glenn Close speelde in de film Fatal Attraction: een carrièrevrouw die zich na een blind date met een getrouwde man ontpopt als stalker en messentrekkende maniak (zie ook het artikel van Peter Vermaas op pagina 14).
Hier kun je met de beste wil van de wereld geen goedmoedige grappen in zien; hier zijn de media verbit-terd en verzuurd. Maar seksisme is klaarblijkelijk een openlijk geaccepteerde vorm van discriminatie geworden. Tijdens een verkiezingsbijeenkomst vroeg een vrouw aan John McCain: ‘How do we beat the bitch?’ De Republikeinse presidentskandidaat wees de vragensteller niet terecht, maar lachte mee met het publiek. Stel, schreef de commentator van het Engelse opinieblad The New Statesman, dat ze had gevraagd: ‘How do we beat the nigger?’ en McCain had meegelachen. Zijn presidentiële hoop was in rook opgegaan. Hillary sommeren overhemden te strijken is amusant, Obama in verband brengen met schoenen poetsen is onacceptabel.
Het wordt tijd voor een rehabilitatie van het aloude begrip seksisme. Want wij kunnen wel gemakzuchtig denken dat het hier om typisch Amerikaanse toestanden gaat, de teneur van de Nederlandse media is als het om Hillary en seksisme gaat eveneens: typisch vrouwengezeur, dit zijn de smoesjes van een slechte verliezer. Zelfs op de website van een bedaagde krant als NRC Handelsblad zijn de reagerende lezers het er unaniem over eens dat zij zonder gemor haar verlies moet nemen.
En al zijn de meeste politieke journalisten hier niet blatant seksistisch, het is opvallend hoezeer vrouwe-lijke politici in de media, veelal door mannelijke columnisten, op hun kapsel, jurk en figuur worden be-oordeeld. Denk aan het weinig vleiende commentaar op de uiterlijke verschijning van Mariëtte Hamer na haar recente benoeming tot fractieleider van de PvdA. Denk aan het commentaar op het wulpse decolle-té van Angela Merkel in avondjurk. Denk aan de aandacht voor de uitdossing van politieke ‘babes’ als Femke Halsema en Agnes Kant. Natuurlijk staat het iedereen vrij gehakt te maken van de politieke plannen van Hillary Clinton of Mariëtte Hamer een zegen dan wel een ramp voor de PvdA te vinden, maar hun vrouwelijkheid heeft daar niets mee van doen.
Nog een feministische evergreen uit de tijd van de zitkuil en het woonerf: mannen zijn de norm, vrouwen de afgeleide daarvan, de ander. Mannen worden als mens gezien, vrouwen als vrouw. Het is een cliché dat op het moment dat de politiek alleen maar personalistischer wordt, een nieuwe actualiteit krijgt. Het zou wel eens zo kunnen zijn dat op het moment dat de mens achter de politicus steeds belangrijker wordt, het voor vrouwen ingewikkelder wordt een greep naar machtig leiderschap te doen. Vakminister kunnen ze inmiddels probleemloos worden, maar als president (of politiek leider van een grote gevestig-de partij) zijn ze te zwak of te hard, te meegaand of te koel en berekenend, kortom te vrouwelijk of te weinig vrouw.
De campagne van Clinton wordt nu al historisch genoemd. Zij wist als eerste vrouw in te breken in de presidentiële jongensclub. Een aantal Amerikaanse academici, journalisten en topvrouwen uit het be-drijfsleven heeft Harvard University verzocht een onderzoek te doen naar het seksisme tijdens de voor-verkiezingen. Laten we hopen dat het opnieuw goed op de agenda komt te staan.

reactie:

………………….

Wat een vreselijk eenzijdig verhaal. NB Clinton\’s eigen man vergeleek Obama met Jesse Jackson, na zijn winst in South Carolina: oh, die zwarte wint natuurlijk in een zwarte staat. Zowel Clinton als Obama weken af van de norm, de een vrouw de ander zwart, maar Clinton heeft niet verloren door seksisme. Ze heeft verloren omdat Obama een positievere, beter in het gehoor liggende campagne heeft gevoerd. Tegen hem stak ze ondanks al haar inhoudelijkheid flets af. Daarbij kwam dat ze inderdaad arrogant was. Maar dat is geen zwakte van haar als vrouw, maar als man. McCain was te stram en te humeurig, die werkt er krampachtig aan om als gezellige vent over te komen. Clinton\’s nederlaag op seksisme schuiven is te simpel. Maar ze was verdomd dichtbij… hopelijk mogen we het na een zwarte president ook met een vrouw mee maken.
………………….
reacties:

Ene Eva schrijft: “Ik weet het niet zeker, maar ik denk dat nigger per definitie denigrerend is, uitdrukt dat de aangesproken persoon minderwaardig is, terwijl bitch alleen maar uitdrukt dat de vrouw in kwestie vervelend is, een pain in the ass - en dat is zo erg nog niet, vanuit het perspectief van emancipatie.”

Tja, Eva, U weet kennelijk niet dat ‘denigrerend’ neerbuigend betekent. En ook niet dat 'bitch’ teef betekent. Vrouwtjeshond dus. En zou dat niet denigrerend - dus neerbuigend - bedoeld zijn? Toegepast op een vrouwtjesmens? Het begrip denigrerend in uw verband houdt geen steek. Misschien dat u discriminerend bedoelt? Maar ook dan is 'bitch’ (als scheldwoord gebruikt dus) discriminerend - want ALLEEN voor vrouwtjesmensen gebruikt. NOOIT voor mannetjesmensen. Zoals 'nigger'alleen voor zwarte/bruine mensen gebruikt wordt en nooit voor een witkop - zoals u ongetwijfeld bent. Maar ik weet het ook niet zeker.. sprak ik koket.

Tante Kaat

………………….
Dat er voorbeelden van seksistische aanvallen op Hillary zijn, net zoals op Femke Halsema en Mariet Hamer, wil ik wel onderschrijven. Maar deze classificatie geldt volgens mij lang niet alle voorbeelden in Xandra Schuttes commentaar. Zo is het feit dat er vrouwelijke scheldwoorden worden gebruikt om Hillary weg te zetten net zomin een voorbeeld van seksisme als wanneer president Bush wordt uitgemaakt voor bastard, son of a bitch of evil cowboy. Schutte vraagt zich af of John McCain had gelachen als iemand \'How do we beat the nigger?\’ had geroepen in plaats van \'How do we beat the bitch?\’, maar Hillary had toch mogen lachen als iemand had gevraagd \'How do we beat the bastard\’?\’? Wat is het verschil tussen de kwalificaties nigger en bitch? Ik weet het niet zeker, maar ik denk dat nigger per definitie denigrerend is, uitdrukt dat de aangesproken persoon minderwaardig is, terwijl bitch alleen maar uitdrukt dat de vrouw in kwe
stie vervelend is, een pain in the ass - en dat is zo erg nog niet, vanuit het perspectief van emancipatie.

Eva
………………….
Succes Xandra Schutte!! U bent geen \“groentje\” in deze contreien.

Ellen

………………….