Sekstechnologie

Dit artikel is onderdeel van een essay over ‘cyborgs’ dat in november bij De Balie zal verschijnen.
Sex sells. Pas een creatieve seksuele toepassing laat mensen warm lopen voor nieuwe technologieen, of het nu gaat om video, telefoon, computers of ‘virtual reality’. Maar hoe creatief is die cybersex nu eigenlijk?

HOE VERTROUWDER EEN apparaat of toestel is, hoe minder heilig het is; hoe minder heilig, hoe veelvuldiger en veelzijdiger het gebruik dat ervan wordt gemaakt. Techniek raakt pas echt ingeburgerd wanneer zij flexibel is en de gebruikers ervan hun eigen toepassingen voor de bijbehorende apparatuur kunnen verzinnen - en langs slinkse wegen loopt die eigen toepassing bijna altijd uit op seks.
Hoe dat precies komt, is vooralsnog een raadsel; het zal wel iets met mannen te maken hebben. Die verlustigen zich door de bank genomen meer dan vrouwen aan high-tech-snufjes, hebben een ruimere portemonnee om tot de aanschaf van dergelijke apparatuur over te gaan en raken, wanneer ze het spul eenmaal in hun bezit hebben, doorgaans sneller dan vrouwen vertrouwd met moderne technologieen.
Voor moderne mediatechniek geldt in ieder geval als vuistregel: if it doesn’t make yourcome, it doesn’t stay.
Fabrikanten snappen dat niet altijd. Philips ontwikkelde zo'n twintig jaar geleden een uiterst vernuftig videosysteem, V2000, en sloot contracten af met filmmagnaten teneinde voorbespeelde banden beschikbaar te hebben voor de kersverse videobezitters. Philips weigerde echter in zee te gaan met pornoproducenten, zodat de videotheken voor dit systeem alleen min of meer kuise speelfilms op de schappen hadden staan, wat weer als gevolg had dat V2000 in de zo belangrijke introductiejaren sterk aan marktpotentie inboette. Juist pornovideo’s werden opvallend vaak gehuurd, vooral door mensen die er nieuwsgierig naar waren maar geen zin hadden in vieze bioscopen in achterafstraatjes. Betamax, een ander videosysteem dat de concurrentie aanging met VHS - het systeem dat uiteindelijk de standaard zou worden - stortte zich wel op de porno en hield het aanzienlijk langer uit. Het V2000-systeem, een superieure techniek volgens mensen die het kunnen weten, ging in zekere zin ten onder aan preutsheid.
SEKS HEEFT VAKER de introductie van nieuwe media vergemakkelijkt. De Franse PTT ondernam dertien jaar geleden een proef om te onderzoeken of sommige dure diensten (zoals het kosteloos verstrekken van telefoongidsen en het instandhouden van inlichtingencentrales) konden worden vervangen door een systeem waarbij de burgers ze`lf informatie opzoeken via een on-line-verbinding.
Minitel werd, om de attractiviteit ervan te verhogen, opgetuigd met een onbenullig bulletin board en de inwoners van Bretagne kregen bij wijze van proef allemaal een gratis setje met beeldscherm en toetsenbord thuis geinstalleerd. Behalve telefoonnummers konden de gebruikers tegen een geringe vergoeding ook het weer, de uitgaansagenda en de veilingprijzen raadplegen. Het animo voor Minitel nam pas traceerbare proporties aan toen de gebruikers ontdekten dat ze, in plaats van uitsluitend een database te bellen, ook berichten voor elkaar konden achterlaten. En binnen de kortste keren fungeerde Minitel als een streekkrant in eigen beheer die bovendien grossierde in hobbycontacten: wie toevallig liefhebber was van nudistisch dauwtrappen en dat wegens gebrek aan belangstelling helaas altijd alleen had moeten doen, of wie postzegels verzamelde met afbeeldingen van kolibri’s of van doodgeschoten staatshoofden en de dubbele exemplaren graag eens wilde ruilen, vond via Minitel meestal wel een lokale lotgenoot.
Zulke onderlinge netwerken brachten de Franse PTT tot haar verdriet niet bijster veel geld op - er werd hooguit iets meer gebeld dan anders (de verbinding met Minitel wordt via de telefoon gelegd). Minitel dankte zijn verdienste vooral aan het feit dat het systeem kon worden ingezet als een aardig tegenvoorbeeld wanneer er weer eens een dogmatische mediaprofessor kwam aanzetten met nachtmerriescenario’s waarin moderne telecommunicatie gelijk werd gesteld aan sociale verarming en vereenzaming. Immers, in Bretagne bloeide het maatschappelijk leven juist op onvoorziene wijze op als gevolg van deze nieuwe manier om contacten te leggen. In financieel opzicht werd Minitel echter pas succesvol bevonden nadat een paar pientere jongens seks- en dating-bulletin boards opzetten en een paar franken per minuut vroegen voor hun service; binnen de kortste keren liep het storm en kwam het geld met bakken binnen. Sex sells.
In Nederland gebeurde iets vergelijkbaars rond de 06-nummers. Toen de 06-lijnen werden ingevoerd, bestond er geen duidelijk beeld van de diensten die zouden kunnen worden aangeboden. De PTT had zelf niet veel meer in de aanbieding dan het weerbericht, de tijdmelding en Max Tailleurs Geinlijn, en deed schuchtere pogingen andere bedrijven te interesseren voor deze nieuwe optie. Een jongeman kocht in een opwelling vijfentwintig 06-lijnen, plugde een telefooncentrale in waarop een opname werd afgespeeld van een hitsige vrouwenstem die suggestieve teksten uitsprak, plaatste wat advertenties voor nul-zesseks en zag tot zijn verbazing dat zodra het 06-net in werking werd gesteld, alle lampjes van zijn apparaat tegelijkertijd aanfloepten. Het duurde nog maanden voor de PTT zover was dat hij kon uitbreiden naar honderd lijnen - en ook die waren vrijwel permanent in gebruik.
Door de publiciteit rond zijn noviteit wist heel Nederland op slag wat een nul-zesnummer was; de PTT had zich geen effectievere introductie kunnen wensen. Telefoonseks sloeg dusdanig aan dat sommige bedrijven ertoe overgingen de nul-zesnummers te blokkeren om hun werknemers het bellen te beletten, althans tijdens kantooruren. De jonge ondernemer in kwestie is nu overigens miljonair.
Nul-zeslijnen kennen twee varianten. Bij de luisterlijnen krijgt de beller - al dan niet live - een dame te horen die voor veel dingen in is (tenminste: dat zegt ze). Er zijn tal van specialisaties: wie verhaaltjes wil horen over billekoek dient een ander nummer te draaien dan wie vooral houdt van schooljuffrouwen, meesteressen of mevrouwen met grote borsten. Bij de belboxen kunnen diverse mensen tegelijkertijd met elkaar praten (maximaal tien); zodra twee mensen elkaar vinden en vertrouwelijkheden willen uitwisselen, kunnen ze op een aparte lijn worden gezet. Ze komen dan terecht in een telefonische versie van de darkroom, en kunnen daar onder wederzijdse verbale aanvuring overgaan tot masturbatie.
Een klassiek probleem bij deze belboxen is het schrijnende gebrek aan deelnemende meisjes: het schijnt niet ongewoon te zijn dat acht mannen door elkaar heen schreeuwen, wachtend op dat ene meisje. Sommige belboxen betalen daarom vrouwen om deel te nemen aan gesprekken; ze fungeren als lokkertje voor de mannen, net zoals vroeger in de studentendisco de meisjes voor nop naar binnen mochten en de jongens moesten betalen.
Nul-zesseks is inmiddels een zo wijd verbreid fenomeen en opmerkelijk genoeg zoveel gewoner en meer geaccepteerd dan prostitutie of pornografie dat RTL er ’s/avonds spotjes voor uitzendt en vrijwel elke omroepgids advertenties opneemt. Uit de Varagids: ‘Bel nu! Direct prive. Hier vind je de leukste meisjes waarmee je lekker prive kunt kletsen. Bel snel, ze wachten op je!!! Direct apart afspreeklijn 06-xx, Flirten met z'n tweeen 06-xx, Stoute afspraakjes 06-xx, Gay direct apart per regio 06-xx.’
OOK DE COMPUTER, lange tijd het domein van puberjongetjes en technofreaks (die dan ook prompt werden omgedoopt tot 'bitneukers’), bood nieuwe mogelijkheden voor seksuele expansie en exploratie. Via een modem kunnen computergebruikers met elkaar bellen en op bulletin boards berichten of programma’s voor anderen achterlaten of juist ophalen voor eigen gebruik. In Nederland bestaan momenteel honderden van die bulletin boards (BBS'en), waarvan sommige uiterst gespecialiseerd zijn: over programmeertechnische vragen, over kunst en literatuur, over seks, maar je kunt ook on-line met elkaar 'praten’ en dergelijke.
Internet is een internationaal computernetwerk - vergelijkbaar met duizenden aan elkaar geknoopte BBS'en - waar wetenschappelijke, politieke en culturele discussies worden gevoerd waaraan miljoenen mensen deelnemen. Er lopen discussies over aids, hacken, literatuur, virtual reality, de kunst van het theezetten, de nieuwste film van Spielberg en over de stand van zaken in Sarajevo. Via een lokale verbinding is elke gebruiker aangesloten op het hele netwerk, en een Internet-verbinding via het modem met een computer in New York kost dan ook even veel als een plaatselijk telefoontje.
Ook op Internet vinden seksgesprekken plaats, soms tegen wil en dank. In de Digitale Stad, een plaatselijke vertakking van Internet, hebben verschillende vrouwen zich erover beklaagd dat ze, wanneer ze wat rondhingen in de diverse gespreksruimten, hitserig worden benaderd door mannelijke datareizigers. Sommigen spreken al van 'cyber-rape’ ofte wel digitale verkrachting. En cyberspace kent tevens haar eigen Casanova’s: Francisco van Jole heeft al in diverse tijdschriften de analoge wereld kond gedaan van zijn digitale viriliteit met cyberliefjes. Anderhalve week geleden trachtte hij de Volkskrant-lezers te overtuigen van het superieure karakter van deze vorm van contact, waarbij hij omstandig doch geheel overbodig uitlegde dat een simpele conversatie tot fysieke sensaties kon leiden. Hij verbaasde zich, met de naiviteit van de bekeerling, over de seksuele openhartigheid die hij en zijn gesprekspartners wisten te bereiken zonder elkaar ook maar te zien.
NICHOLSON BAKER had al een charmant boek gewijd aan de directheid die anonimiteit kan opleveren. Zijn boek Vox (1992) is opgezet als een telefoongesprek op een sekslijn: een man en een vrouw spreken zo'n drie, vier uur over hun fantasieen, hun ervaringen en hun wensen, hun verhalen larderend met recepten voor pastagerechten en discussies over de merites van pornoboeken en pornofoto’s. De twee personages constateren een paar keer verrast dat ze elkaar zoveel vertellen en vinden daarvoor meteen een adequate verklaring: 'It doesn’t go beyond this conversation. Out here we say everything, but in our lives, nothing. Out here you can tell me.’ Bovendien hebben ze een gemeenschappelijk doel - hun lust. Wanneer ze alletwee een orgasme hebben gehad, hangen ze op en is het boek afgelopen.
Op bulletin boards valt meer te doen dan praten. Veel mensen bezoeken een BBS uitsluitend om er freeware (gratis software) te sponzen (rondschuimen op een BBS om er spelletjes en andere programma’s vanaf te halen zonder zelf ooit iets aan te leveren). Tegenwoordig heeft bijna elk BBS een seksafdeling; sommige BBS'en doen zelfs uitsluitend in seks.
BBSeks is flauw en primitief, en bestaat hoofdzakelijk uit plaatjes van blote meisjes - blote jongens bestaan niet in cyberspace - en stupide spelletjes. Wanneer je zo'n BBS bezoekt, rollen de bestandslijsten van GIF-files (grafische afbeeldingen) over het scherm: 'Tight Butt Asia Girl’, 'Huge Hairy Pussy On Brunette’, 'Yng Ladies Engaged Lezbo Action’, 'Nice Firm Demi Moore In Shower’, 'Good Pix Nude Rosanna Arquette’. Kortom, vergelijkbare rommel als de plaatjes in een gemiddeld pornoblad maar met een aanzienlijk lagere resolutie. Het enige plezier dat er mogelijkerwijs aan te ontlenen valt, zit in de toegevoegde waarde van het medium zelf, de computer: wie in het bezit is van een tekenprogramma kan de opgehaalde plaatjes naar believen wijzigen en het hoofd van Rosanna Arquette op het lichaam van Demi Moore zetten, proberen de genitalien der dames extra te arceren of ze een keursje en naaldhakken aan te trekken. Het hoogtepunt van dergelijk knip- en plakgenot is alleen weggelegd voor wie in het bezit is van een fotoscanner en een retoucheerprogramma; daarmee kun je de 'Tight Butt Asia Girl’ zo manipuleren dat ze midden in de gezinskiekjes van het uitstapje naar Artis belandt, kan de 'Huge Hairy Pussy’ opa’s toupet vervangen of blijkt tante Petra mee te doen met de 'Yng Ladies Engaged In Lezbo Action’.
De spelletjes zijn van hetzelfde elementaire niveau. Bij sommige krijg je bij elk behaald niveau de beschikking over een dame waarmee dingen kunnen worden gedaan (hoofdzakelijk heteroseksuele dingen - lesbische of homosuele computergebruikers kent men kennelijk niet), en hoe dichter men het eindniveau weet te naderen, hoe dichter men inderdaad het eindspel nadert. Andere spelletjes, die met een groots gebaar 'interactief’ worden genoemd, vergen een muis of een joystick om ze te kunnen spelen. Door met de muis te klikken loop je een beeldverhaal door en treft daar meisjes op banken en in bedden die een flagrante poging doen de speler te verleiden hen te bevredigen. Door met de muis hun kledingstukken aan te wijzen, verdwijnen die in het niets; door met de muis op kleine langwerpige voorwerpen te klikken, verdwijnen die in de dames. Met de joystick kan de hand van een masturberende mevrouw worden bewogen, en op het laatst scoort ze. Het is ook mogelijk twee figuurtjes bijeen te brengen, een kwestie van goed mikken.
DE LAATSTE PAAR jaar wordt geexperimenteerd met een nieuwe vorm van computerseks: cybersex. Via datasuits, kleding met sensoren die reageren op impulsen die vanuit de computer worden opgewekt of via Internet doorgegeven, zou een geheel nieuwe beleving kunnen worden opgewekt. Cybersex is momenteel hoofdzakelijk een technofantasie, maar zou ooit realiteit kunnen worden. De bedoeling is een pak en een programma te ontwerpen die bij de drager ervan sensaties teweegbrengen als had hij of zij een lustige partner.
Het ontwerp van het datasuit is verhoudingsgewijs het meest eenvoudige deel van de onderneming, hoewel moet worden gezegd dat de meeste pakken die nu ter promotie worden gebruikt, uiterst rudimentair zijn. Via een helm annex bril en koptelefoon wordt de gebruiker visueel de virtuele wereld ingeleid; op het beeldscherm verschijnt een partner, gebaseerd op een fotomodel, een filmster of een heus lief. Handschoenen (datagloves) en een peniskoker of teledildo moeten de rest doen. Prikkels worden elektrisch aan het betreffende lichaamsdeel onder het datasuit doorgegeven en lopen uiteen van minimaal 3,5 volt voor een lichte aanraking tot maximaal 49 volt voor de liefhebbers van een hardere aanpak.
De aspiraties van de cybersex-adepten varieren: sommigen speculeren op programma’s met een ideale virtuele partner die de drager op van te voren aangegeven manieren zal opwinden en uiteindelijk bevredigen, anderen gokken op cyber-orgies waarbij honderden mensen zijn ingelogd en elkaar elektronisch stimuleren. Kortgeleden werd een demonstratie gegeven van een Duits prototype, waarbij twee proefpersonen trachtten elkaar fysiek te behagen over een afstand van zeshonderd kilometer. Claude stond in Keulen voor een scherm met vijftien afbeeldingen van onderdelen van een vrouwelijk lichaam en moest dan met zijn muis een preferente erogene zone van Emanuelle te Parijs prikkelen. Het had iets van de twee koningskinderen die vruchteloos poogden de rivier die hen scheidde, weg te denken: 'Voel je iets?’ vraagt Claude. 'Ja, een streling… tussen mijn benen,’ zegt Emanuelle. ’…’ 'Wat doe je nu?’ vraagt Emanuelle even later. 'Ik doe niets’, zegt Claude, 'ik wacht op jou.’ De valkuilen van cybersex zijn evident. Aangezien de reacties van de telepartner vooralsnog niet zichtbaar te maken zijn (tenzij er weer iets extra’s wordt gedaan met videofoons), is het niet zonder meer duidelijk hoe het andere koningskind reageert. De lichaamsstreken die onder het bereik van cybersex vallen, lijken tamelijk beperkt. Want eens aan iemands haar trekken, een been fixeren met een goedgeplaatste knie of een touw, met een nagel over rugwervels krassen of zachtjes een mondhoek kussen - het zit er voorlopig nog niet in. Cybersex doet hoofdzakelijk denken aan een hoogst omslachtige variant op masturbatie en voorgeschreven 'lek kere’ plekjes.
Het voornaamste probleem is echter dat het onnoemelijk veel gedoe lijkt en dat precies alles wat gewone-mensenseks zo aangenaam maakt, ontbreekt: de onhandigheid, het gestuntel, het gefluister en gegiechel, het heimelijk koesteren van fantasieen en verlangens, en vooral: de verliefdheid. Bovendien zijn reeel bestaande mensen ook buiten bed hardstikke veelzijdig.
Seks mag dan technologie helpen verkopen, om seks te verkopen is verliefdheid nodig - of tenminste de illusie daarvan.