Senegalese Messias zit vast

Dakar – Groot postuur, brede schouders onder een uitwaaierend West-Afrikaans gewaad, gezicht als een beeldhouwwerk, met diepe lijnen. De verschijning van geestelijk leider sjeik Béthio Thioune (74) doet denken aan een nieuwe Messias.

Miljoenen discipelen heeft hij, in Senegal en daarbuiten. Plus huizen in de betere buurten van de hoofdstad Dakar en een enorm landgoed aan de kust.

Niet slecht voor iemand die zijn werkzame leven doorbracht in de lagere bestuurslagen van zijn land. Nee, sjeik Béthio Thioune dankt zijn succes aan nauwe banden met een prominent religieus centrum in zijn land: de heilige stad Touba, hoofdstad van een invloedrijke moslimbroederschap, de Mouriden.

Ieder jaar gaan een miljoen Senegalezen op magal, de bedevaart naar Touba. Dakar loopt leeg, de wegen naar Touba krijgen een verkeersinfarct, overvolle treinen kruipen over broze spoorrails. Iedereen die politiek wat voorstelt, inclusief de president, laat zich tijdens de magal zien en fotograferen.

Hier rook Thioune zijn kans. In de jaren negentig begon hij kolossale hoeveelheden rijst, vlees, suiker en thee naar de leiders in Touba te sturen, als dankoffer voor genoten persoonlijk succes. Hij noemde ze Thiants, en al snel ­trokken ze veel publiek, vooral jongeren. Een nieuwe religieuze groep was geboren: de ­Thiantacounes, met Thioune als onbetwiste leider.

Maar in 2012 ging het mis. Twee jonge boze Thiantacounes arriveerden op het landgoed van de sjeik, er volgde een handgemeen, met fatale gevolgen. Diezelfde avond werden twee jongens begraven in haastig gemaakte kuilen. Tijdens het regime van zijn grote vriend, ex-president Abdoulaye Wade, was dit alles geen probleem geweest. Maar Wade is weg en nu zit Thioune in voorarrest wegens (minimaal) medeplichtigheid aan moord. Tot grote woede van zijn volgelingen, die in het centrum van Dakar tot twee keer toe aan het rellen sloegen en auto’s in brand staken. Hun loyaliteit grenst aan fanatisme.

Mensen die uit de Thiantacounes zijn gestapt spreken over hard werken op het terrein van de sjeik, zijn persoonlijke bodyguards en urenlange bidsessies die verdacht veel lijken op hersenspoeling. Maar is het daarmee een sekte?

Onzin, zeggen Thioune’s discipelen. Tijdens de magal 2013 organiseerden ze gewoon weer hun Thiant. Groter dan ooit – en alles volgens eigen zeggen betaald uit eigen zak.