FILM: Hemel

Serieus over seks

Na de pijnlijke scènes van mannelijke erotiek in Shame en de lichamelijke eenzaamheid van de personages in Young Adult treedt de vreemde Hemel (Hannah Hoekstra) voor het voetlicht, die in Sacha Polaks debuutfilm Hemel seks als wapen gebruikt om vooral geen echte emotie te voelen.

Medium index

Hoe opvallend aanwezig is seks wel niet in de hedendaagse cinema. Wat is er aan de hand? Recente films van onder anderen Steve McQueen en Jason Reitman lijken wel een terugkeer naar de jaren zeventig toen films over de seksuele moraal schering en inslag waren, niet alleen Mike Nichols’ The Graduate (1967), maar ook Bob & Carol & Ted & __Alice (1969) van Paul Mazursky en Woody Allens Everything You Always Wanted To Know About Sex (1972). Maar deze werken vormden destijds een met zwarte humor omzoomd, satirisch discours over liefde en dood met seks als overkoepelend motief. Niets hiervan voor de nieuwe, gepijnigde personages van McQueen en Mavis. Die moeten het doen met dodelijke ernst.

Zo ook de hoofdpersoon in Hemel, Sacha Polaks film die op het Filmfestival Berlijn werd geprezen door critici en in de Amerikaanse vakpers enthousiaste kritieken kreeg. Voor een groot deel is die bewieroking terecht, vooral wat betreft het eerste, verbluffende half uur waarin Hemel de ene man na de andere verslindt. Juist die in de eerste scène, waarin de lichamen van de personages lijkbleek zijn onder het schelle licht en de dialogen venijnig klinken. Hij: ‘Je hebt haar op je kut… ik ben niet zo’n bosjesman.’ Zij: ‘Je bent eigenlijk een pedo, hè.’

Inderdaad, charming. Maar die vuilbekkerij? Waarom zo bloedserieus? Zo meedogenloos?

Het wordt erger. Hemel in de discotheek. Iedere donkere man spreekt ze aan met ‘Mohammed’. Uiteindelijk kiest ze er eentje uit. Ze daagt hem uit haar geslachtsdeel te betasten. De weg naar haar appartement is gehuld in een waas. De seks is hard en intens. En dan moet ‘Mohammed’ ophoepelen. Want Hemel is al weer op hem uitgekeken.

‘Seks is niet zo belangrijk’, zegt haar vader Gijs (Hans Dagelet) wanneer Hemel op bezoek komt en hij aankondigt dat hij en zijn vriendin uit elkaar gaan. Later blijkt dat Gijs een nieuwe relatie heeft, nu met Sophie (Rifka Lodeizen), voor wie seks vermoedelijk wel belangrijk is gezien haar jonge leeftijd. Misschien hunkert Hemel juist naar vervreemding, net als Brandon die in Shame extase vindt in de cultuur van eenzaamheid in de grote stad. Pijn en verdriet zijn overal. De kernscène in Hemel draait om een verkrachting. Of niet? Wordt ze wel verkracht? Het is in elk geval confronterend om te zien: Hemel en weer eens een anonieme lover op de bank, hij met zijn vingers om haar keel, zij spartelend. Maar ook tegenstribbelend? Later op een feestje beschrijft ze het met een strak gezicht: het was sm, wurgseks. Alsof dat ‘normaal’ is.

Als Hemel verliefd wordt, dan is dat op een oudere man, een collega van haar vader. Hiermee komt ook haar relatie met haar vader centraal te staan. De moeder is afwezig. Zelfmoord. Dat betekent natuurlijk iets, maar wat precies laat regisseur Polak in het midden. Daarin ligt de kracht van Hemel: een film die niets zegt, maar alles laat zien. Soms is het allemaal erg zwaar, te meer door de suggestie dat Hemel suïcidaal is en ook nog aan een eetstoornis lijdt. Wat betekent bovendien: ‘Voor mij is liefde dat je van binnen allebei precies hetzelfde eruitziet’? Aldus Hemel. Mysterieus meisje. Intrigerende film.

Te zien vanaf 29 maart