‘servië in het westen!’ kosovo

‘IK KAN ME niet voorstellen dat de Verenigde Staten en de internationale gemeenschap kunnen toestaan dat een illegaal leger ontstaat op Servisch territorium, met loopgraven en al. De terroristen van UÇK ontvoeren Servische burgers en doden onze bevolking. De wereld moet ons helpen bij het bestrijden van deze terroristen. Maar onder de huidige omstandigheden staat de internationale gemeenschap ons niet toe het leger tegen ze in te zetten. Er is een onmogelijke situatie aan het ontstaan. Terwijl de terroristen steeds weer toeslaan, zit ons leger in de kazernes koffie te drinken.’

Aan het woord is Vuk Draskovic, de flamboyante leider van de Servische Vernieuwingsbeweging (SPO), de grootste Servische oppositiepartij. De afgelopen jaren was Draskovic een van de voormannen van Zajedno, een coalitie van drie partijen met als belangrijkste doel het breken van Milosevic’ hegemonie. In de winter van 1997 wierp Draskovic zich op als leider van massademonstraties tegen de regering. Hij werd meermalen gearresteerd en mishandeld door de politie. Het 85 dagen durende massaprotest kreeg Milosevic uiteindelijk niet op de knieën. Inmiddels heeft hij de Zajedno-coalitie uit elkaar gespeeld en loopt zijn machtsbasis nauwelijks nog gevaar. Milosevic zit vast in het zadel als president van de Joegoslavische Federatie (Servië en Montenegro). In Servië regeert zijn Socialistische Partij met de extreem-nationalistische Radicale Partij van ex-militieleider Vojslav Seselj.
Voor de massademonstraties was Draskovic nog een van de vurigste pleitbezorgers van de Groot-Servische gedachte. Hij stemde volledig in met de oorlog tegen de Bosnische Moslims zolang dat etnisch zuivere terreinwinst opleverde. Na het verliezen van de oorlog gooide hij het over een andere boeg. Hij zwakte zijn nationalisme af en richtte zijn haat volledig op Milosevic en diens Socialistische Partij. Maar Draskovic is zijn streken nog niet verloren. Nu Servië vanwege Kosovo zwaar onder vuur ligt, speelt hij zijn oude nationalistische kaart. Dit keer zowaar vermengd met een dosis Euro-vredelievendheid. Het doel blijft een machtig Servië.
DENKT U DAT Servië door de internationale gemeenschap onheus wordt bejegend?
‘Absoluut. Maar dat is het logische gevolg van het zeer slechte beeld dat aan Servië kleeft sinds de oorlogen in Kroatië en Bosnië. Toen was Servië inderdaad schuldig. Maar nu niet. Nu verdedigt Servië het principe waar we in Bosnië, vóór het Dayton-akkoord, nog tegen waren. Dayton zegt: geen etnische staten in Bosnië, alle vluchtelingen terug naar hun huizen.
In Kosovo moet een vreedzame oplossing komen. Uiteindelijk moeten ook alle vluchtelingen kunnen terugkeren. Maar we kunnen nooit een illegaal leger en een illegale staat op ons grondgebied erkennen. De Albanezen streven een Groot-Albanië na. Dat is een nazistische gedachte.’
Is het probleem van het hele conflict niet gewoon Milosevic? Houdt hij niet een vreedzame oplossing tegen?
'De Serviërs willen tot de westerse familie gaan behoren. “Servië in het Westen” is de slogan van mijn partij. We moeten Europa Servië binnenhalen om Servië Europa binnen te krijgen. De Europese principes van democratie, marktdenken, onafhankelijke pers, een normaal leger en een goed gecontroleerde politie moeten ook in Servië doorgevoerd. Dat gaat niet makkelijk met Milosevic aan de macht. Maar ik blijf zeggen: implementeer dat hier, van binnenuit. Dan gaat de rest vanzelf.’
Dan moet er nogal wat veranderen. Kunnen we een nieuwe demonstratiegolf in Belgrado verwachten?
'Zover is het nog niet. Eerst moet het probleem in Kosovo worden opgelost. Zonder Kosovo geen Servische staat. We staan aan het begin van een ongelooflijk lange oorlog.’
Maar u zult Kosovo helemaal niet verliezen. De internationale gemeenschap zegt telkens weer dat ze nooit een tweede Albanese staat op de Balkan zal toestaan.
'Dat weet ik, maar we verpesten het voor onszelf door niet goed mee te werken met de Contactgroep. Ik steun de OSCE-missie van Gonzales. We moeten OSCE-mensen hebben in Servië, in Kosovo, in Belgrado. Kantoren van de Verenigde Naties, humanitaire organisaties, internationale media. Die mogen we allemaal geen strobreed in de weg leggen. Daarmee hebben we alleen onszelf. Servië moet van het xenofobe af. We hebben niets te verbergen. We moeten ons openen naar de wereld.’
Daar denkt Milosevic heel anders over. En die heeft het voor het zeggen.
'Ik hoop dat we heel binnenkort het einde van deze domme man zullen meemaken. Hij heeft een akkoord ondertekend in Moskou. Dat moet hij waarmaken. Hij moet heel duidelijk tegen Europa zeggen: Dit zijn mijn beslissingen en die gaan we uitvoeren.’
Daar komt anders bar weinig van terecht. Er is in Kosovo nog nooit zo hard gevochten als nu.
'Sommige zaken worden door Milosevic wat minder hard doorgevoerd. Maar dat komt omdat Seselj daar tegen is. Maar volgens mijn laatste informatie worden de relaties tussen Milosevic en Seselj steeds slechter. Dat is goed. Want Seselj is dom, een idioot die een Groot-Servië wil. We moeten juist binnen de Servische grenzen een grote mate van democratie tot stand brengen. Alleen zo wordt ons land weer sterk.’
DENKT U DAT een democratie naar westerse maatstaven mogelijk is in Servië?
'Absoluut.’
Ook onder Seselj en Milosevic?
'We moeten eerst het probleem-Kosovo oplossen. Daarna moeten we een manier vinden om op federaal niveau nieuwe verkiezingen te houden. Dan zal Milosevic tot het verleden behoren.’
Maar hoe kan het probleem-Kosovo vreedzaam worden opgelost zolang Milosevic aan de macht is? Hij stond aan het begin van alle oorlogen die Servië de laatste zeven jaar heeft gevoerd.
'Ik ben Milosevic’ grootste tegenstander. Ik heb hem geanalyseerd. Ik heb Milosevic drie keer ontmoet. En ik kan u vertellen: hij is een slachtoffer van zijn eigen beleid. Milosevic wilde Joegoslavië niet vernietigen. Hij heeft geen enkel nationaal gevoel. Hij heeft internationalistische communistische sentimenten. Een Joegoslavisch gevoel, in feite. Hij is ziek van Joego-nostalgie.
Maar hij heeft ongelooflijke fouten gemaakt, waardoor hij Joegoslavië in de afgrond heeft gestort. Hij gedroeg zich als een jongen die een meisje wilde veroveren door haar te slaan. Hij wilde Joegoslavië behouden door Slovenië, Kroatië en Bosnië aan te vallen. Hij zag daar de consequenties niet van in. Met die politiek heeft hij niet alleen zijn grote liefde om zeep geholpen, hij heeft ook duizenden mensen opgeofferd. Hij moet daarvan de verantwoordelijkheid onder ogen zien. Stap voor stap wordt zijn machtsbasis zwakker en democratisch Servië sterker. Het zal niet snel gaan, maar uiteindelijk zal hij verdwijnen.
Ik zal openlijk eisen, in het parlement, dat hij de beloften nakomt die hij in Moskou heeft gedaan. Autonomie op het hoogste niveau voor Kosovo, volgens de hoogste Europese standaards. Binnen Servië, natuurlijk. Europeanen zullen ons en de Kosovaren die standaard bijbrengen.’
Dan zegt Milosevic: 'Natuurlijk, mijnheer Draskovic. Mijn handtekening staat onder het verdrag, dus voeren we het uit.’ En vervolgens doet hij het toch niet. Wat dan?
'Ik heb die eisen al eerder gesteld, vandaag doe ik dat opnieuw en ik blíjf het doen. Desnoods moet Europa ons de uitvoering van het verdrag opleggen. UÇK wil oorlog. Sharia-wetgeving, elke man mag vijf vrouwen hebben. Wij zijn niet het probleem, het zijn de Albanezen binnen onze grenzen. We hebben Europa nodig om de Albanezen op te voeden. Om ze te helpen een Europese manier van denken te benaderen. Servië is een oude christelijke beschaving, we hebben al lang geleden de Europese manier van leven geaccepteerd. Het enige probleem is het systeem. Als we dat veranderen in de richting van een westerse democratie, zal het met Servië beter gaan.’
Wat als er hier gebombardeerd wordt?
'Ik geloof niet dat de Navo dat zal doen. De Europese landen zien nu de feiten onder ogen. Ze kunnen niet anders. Een onafhankelijk Kosovo betekent een Groot-Albanië. En dat is heel slecht voor het Westen. Als ze bombarderen, moeten ze ook UÇK-stellingen aanvallen. Dwing de Albanezen tot een vreedzame oplossing. Dat is de enige mogelijkheid om het conflict op te lossen.’