Servisch Festival voor Nutteloze en Zinloze Vaardigheden

Belgrado - Om 13.00 uur is kunstenaar Marko Kovacic overleden. Hij wil dat twee uur lang volhouden. Dat is niet makkelijk. Bezoekers, bier in de hand, maken luidkeels grappen en kinderen trekken aan zijn broekspijpen. Een videocamera registreert onverbiddelijk of hij wel stil blijft liggen. Maar je moet wat over hebben voor je statement, al is het het meest onzinnige dat je kon bedenken.
Kovacic is de hoofdattractie van het festival voor Nutteloze en Zinloze Vaardigheden in Zemun, een voorstad van Belgrado. Voor een select gezelschap liefhebbers van ongein is dit het hoogtepunt van de Belgradose Cultuurweken. ‘We wilden ons richten op het soort irritante kunstjes dat je op school leert om de leraar af te leiden’, zegt organisator Goran Denic. Hij schiet een muntstuk van achter zijn tanden weg. Zijn record is drie meter.
Het festival trekt ruimschoots zijn deel aan 'lepels aan de neus plakken’, 'kijk, ik kan mijn hand in mijn mond steken’ en diverse trucjes met lucifers.
Diep onder de indruk was Denic ook van een telefonische inzending uit Polen, van de man die een complete sonate kon spelen met de piepjes van telefoontoetsen.
'Het is een goede manier om jezelf belachelijk te maken, en dat is hier in de Balkan nog lang niet gebruikelijk genoeg. We hebben allemaal zo'n kop om een Turk mee weg te jagen, wat trouwens onderhand ook kan gelden als een mooi voorbeeld van een nutteloze vaardigheid.’
De link om een Festival met hoofdletter uit te roepen was snel gemaakt. Dit is tenslotte Servië, hier is overal een festival voor. Voor iedere kaassoort of volksdans, voor trompetspelen of koken met testikels. 'Dat moest hoognodig belachelijk worden gemaakt’, zegt Denic tevreden. De enige beperking van zijn festival is dat politici zijn uitgesloten van deelname. 'Die hebben veel te lang mogen oefenen.’ Achter hem gaat een eierwekker af. Kovacic staat op, schudt de rozeblaadjes van zich af en steekt een sigaret op.
Jurylid Emil Holcer ziet zijn missie als hoogtepunt in zijn carrière. 'Ik ben tot deze taak geroepen wegens mijn grote ervaring met nutteloosheid’, zegt hij trots. Holcer is fundraiser, een baan die met alle buitenlandse donoren in Servië zou moeten floreren als nergens anders. 'Maar in feite kom ik nergens aan de bak omdat bedrijven niet in staat zijn zich te schikken naar de eisen van donoren. Ze hebben nog altijd die socialistische mentaliteit van “dit doe ik, en de klanten komen wel naar me toe”. Dit festival zegt waarschijnlijk wel iets over ons. We zijn liever nutteloos dan dat we ons aanpassen.’