Servische rechters veroordelen homohaters

Belgrado – ‘Bah, flikker, ik word ziek van je. Jullie moesten allemaal vermoord worden.’ Dergelijke teksten kreeg een homoseksuele man in het oosten van Servië geregeld door een collega naar zijn hoofd geslingerd. Dat kost de dader ruim 2500 euro, heeft een rechtbank op 9 januari bepaald. Dat is in Servië een zeer aanzienlijk bedrag, voor de meeste mensen een paar maandsalarissen.

De Gay Straight Alliance gsa, een belangenorganisatie die het slachtoffer hielp in de rechtszaak, noemt het vonnis historisch. Niet omdat het schelden bijzonder is, eerder juist het omgekeerde. Behalve dat er een harde kern van homohaters bestaat, is er een brede tolerantie voor discriminatie. ‘Flikker’ is een term die je op feesten en partijen prima kunt gebruiken. De rechtbank bepaalde nu dat het gebruik van dat woord ‘een schending is van iemands waardigheid’ en zette er een zware straf op. Dat zal mensen misschien aan het denken zetten.

gsa spant sinds 2009 rechtszaken aan wegens discriminatie op basis van seksuele voorkeur. Slachtoffers worden opgeroepen zich te melden en krijgen juridische steun als het tot een rechtszaak komt. ‘We willen zorgen dat de wetten tegen discriminatie ook nageleefd worden’, zegt Mirjana Bogdanovis van gsa. ‘We willen niet alleen langs de kant staan en zeggen “ons rechtssysteem is een ramp”, we willen het verbeteren door eraan mee te doen.’

Dat heeft succes, de organisatie heeft ruim dertig rechtszaken lopen en verloor er tot nu toe nog geen. Een hooggeplaatste politicus is definitief veroordeeld, een tweede in eerste instantie. En nu dus een zware boete voor discriminatie op de werkplek. Dat maakt een groot verschil voor de vele mensen die dagelijks onder dergelijke praktijken lijden.

De rechtsbijstand van gsa werd opgezet met een aantal kleinere buitenlandse donaties, waaronder enkele ambassades. Of die buitenlandse inmenging bevorderlijk is, is onderwerp van de Globaliseringslezing, die op 26 januari in Amsterdam wordt gehouden.

Bogdanovic heeft er zowel goede als slechte ervaringen mee. ‘In het algemeen is buitenlandse steun erg belangrijk, van het bouwen van een netwerk om ervaringen uit te wisselen tot de druk van de Europese Unie om wetten te moderniseren. Maar het resultaat kan soms contraproductief zijn. Als mensen het idee krijgen dat tolerantie iets is wat ze moeten tonen om de EU binnen te komen, klopt er iets niet.’