TONEEL

Shaken, not stirred

Nacht

Stukken van Shakespeare werden in zijn dagen, zo rond 1600, ’s middags gespeeld, vanaf ongeveer twee uur, gedeeltelijk in de open lucht. Tegen vijf uur moest de voorstelling klaar zijn, anders kwam de Londense politie het theater ontruimen, dat was een afspraak met het gemeentebestuur. Dus misschien waren ook in zijn tijd de voorstellingen wel een stuk korter dan de gedrukte teksten van die stukken deden vermoeden. Bewerkingen dus. Wij krijgen in Nederland Shakespeare altijd in bewerkte vorm opgediend. Oorzaak meestal: een verondersteld teveel aan tekst en een bewezen tekort aan personeel.
Moniek Merkx van Theatergroep MAX noemt het bewerken haar ‘kneedmachine’ en zíj kneedt het deeg van de Zwaan van Avon voor haar publiek van kinderen en jongeren met hun ouders of leraren. Vijf jaar geleden deed ze dat met zo ongeveer het moeilijkste stuk dat je daarbij kunt bedenken, Koning Lear, in de mooie voorstelling Dochters van Lear, het gevecht om een hotel-restaurant gespecialiseerd in 'koude schotels’, uitlopend in een bloedspoor van wraak, het gerecht dat zoals bekend het best koud geserveerd kan worden. Het was destijds een scherpe Cold Blood Tragedy-show, voor iedereen vanaf acht jaar. Nu hebben Moniek Merkx en haar spelers zich opnieuw aan Shakespeare gewaagd door een komedie en een tragedie in elkaar te schroeven, Midzomernachtsdroom en Macbeth, liefdeslust & machtshonger. De publieksgroep waarvoor dit is gemaakt: pubers vanaf veertien. Plaats van handeling: de studio’s van een toneelbedrijf dat in de prijzen valt, maar waar de Grote Baas zijn beste kunstjes wel zo'n beetje achter zich heeft. Een sterspeler en zijn moeder (tevens leading lady van de troep) zoeken tijdens de repetities van een Shakespeare-komedie over de liefde (Midzomernachtsdroom) de goede aanleiding en het juiste moment om van de Grote Baas af te komen. Gevolg: moord en doodslag à la… u raadt het al: Macbeth.
De voorstelling heet Nacht, zijnde het deel van een etmaal waarin beide Shakespeare-teksten zich grotendeels afspelen. Dat lijkt al met al plottechnisch wat aan de magere kant en dat is dan ook precies het probleem van deze voorstelling. Het is als het bezoek aan een in alle reisgidsen geprezen dorp. Als je denkt: hé, we zijn er, ben je er net doorheen. Aangezien er 75 minuten toneel wordt beloofd, staan de toneelspelers enorm hun best te doen om de fijne toneelspelerswaar uit te stallen (en dat ze hun kunsten verstaan, daar hoor je mij niet over klagen), voorts worden er met verve enkele nummers van de Talking Heads doorheen gejast en zijn de elektronische snel- en ventwegen creatief kaalgeplukt om de onderneming enorm hip uit te dossen. Maar uiteindelijk is het veel shaken en weinig stirred en zitten we te kijken naar het gedoe van een voortijdige zaadlozing in een blaaspop, waarmee en passant ook een derde Shakespeare-titel in de bewerking is meegenomen: Much Ado About Nothing. Kijk eens hier vrienden, een Shakespeare-purist ben ik niet, bij de vorige bewerking door Moniek Merkx in 2006 heb ik me in deze krant qua loftrompet niet onbetuigd gelaten. Maar er zijn grenzen. Je kunt het oeuvre van die toneeltovenaar niet plunderen met vertelseltjes van niks, met als voornaamste bijvangst een twittertragedie. En het klopt, ik ben geen veertien-plusser maar een babyboomer, categorie ouwe lul, dus indien u mijn opmerkingen wilt negeren, dan staat u geheel in uw recht. Maar zoals een tijdgenoot van de Grote Bard al eens opmerkte: 'He was not of an age, but for all time.’ Voor welke leeftijd dan ook, tot díe buitencategorie hoort dit quasi-toneel in ieder geval niet.

Nacht speelt nog tot begin april overal in het land. Inlichtingen: www.tgmax.nl