Shakespeare in San Francisco

Drie mensen met liefdesverdriet lopen aan het begin van Chris Adrians Midzomernacht in hun eentje door Buena Vista Park in San Francisco, op weg naar een feestje van een gemeenschappelijke vriend. Maar ze komen nooit aan op dat feest; stuk voor stuk blijven ze steken in het park. Wat gebeurt daar?

Chris Adrian, Midzomernacht, EUR 21,95

Wie Adrians werk enigszins kent – vorig jaar verscheen zijn alternatieve Noach-roman Het kinderziekenhuis – weet dat hij geen felrealistisch proza schrijft maar zich liever beweegt in de wereld van het wonderbaarlijke en miraculeuze, waarin leven en dood zich anders met elkaar verhouden. Hij, kinderoncoloog en theoloog, bezint zich op sterfelijkheid en onsterfelijkheid. In Het kinderziekenhuis verandert een hospitaal in een moderne ark die de aangekondigde Apocalyps weerstaat. Adrians varende ziekenboeg kent fantastische genezingen van ernstige (kinder)ziektes. De dood is dan wel niet uitgeroeid, opstandingen komen wel degelijk voor. Het beroemde bijbelverhaal is in Midzomernacht – de kortste nacht waarin weer het einde van de wereld opdoemt— een sprookje geworden. Adrian heeft Shakespeare’s A Midsummer Night’s Dream van het bos bij het oude Athene naar het moderne San Francisco verplaatst en aangepast aan de decadentie van het Californische stadsleven. Gelukkig gaat hij zeer vrij om met Shakespeare’s toneelspel vol meer en minder rampzalige verliefdheden, persoonsverwisselingen, toverdranken en de elfenwereld van koning Oberon en koningin Titania.

De drie mensen die ergens op een heuvel in het Buena Vista Park blijven steken zijn Molly, Will en Henry. Molly is opgegroeid in een streng-christelijk gezin en meent daaraan ontsnapt te zijn. Ze gaat gebukt onder de raadselachtige zelfmoord van haar vriend Ryan, die ze nooit echt heeft leren kennen. Will hoopt zijn ex-vriendin Carolina, Ryans zus, op het feest te ontmoeten. Hij is haar kwijtgeraakt omdat hij haar bedroog. Henry worstelt niet alleen met zijn homoseksualiteit maar ook met een duistere periode uit zijn jeugd: een ontvoering die in zijn onderbewustzijn sluimert en die alles met de jonge Ryan te maken heeft. Hij lijdt aan smetvrees, waardoor zijn vriend ervandoor is gegaan. Zowel Molly als Will en Henry weet wat het is om afgewezen te worden. De drie personages zijn met elkaar verbonden door de enigmatische Ryan, zonder dat ze het weten.

Chris Adrian weet de levensverhalen van zijn drie aan liefdesverdriet lijdende stervelingen ingenieus en geloofwaardig te verbinden met de elfenwereld van de onsterfelijke Oberon en Titania, die lijden onder het verlies van hun kind, waardoor ze beiden op drift zijn geraakt, ook seksueel (eros en thanatos vervloeien vaak in Adrians romanwereld). Ze wonen ín een heuvel in het Buena Vista Park: Walt Disney en Shakespeare in Frisco, waar decadentie doorsnee lijkt. Als de door verdriet overmande koningin Titania een enkel woord – poedel – uitspreekt, barst de hel in en rond de heuvel los en raakt iedereen besmet, omdat door dat woord het beest in de mens is losgebroken. ‘In den beginne (…) was er het Beest. Mijn Meester had hem geketend, maar uit verdriet heeft mijn Meesteres hem vrijgelaten. Dat is het hele verhaal.’

Maar in dat verhaal, dat ook draait om gevangen zitten en jezelf willen bevrijden, zit nog een verhaal. In A Midsummer Night’s Dream is dat het tragisch aflopende liefdesverhaal van Pyramus en Thisby. Adrian kiest voor de musical, verleidelijk muziektheater dat ook als catharsis dient. Dat geëngageerde zang- en dansstuk richt zich op de macht, om precies te zijn tegen de burgemeester van San Francisco, die een politiek ‘beest’ blijkt. ‘Iedereen denkt: hij heeft me in zijn macht, en iedereen zegt: ik kan er niets tegen doen dat hij zo knap is, en niets tegen zijn lakse onderwijsbeleid of zijn programma van gedwongen kannibalisme, omdat hij te machtig is, te intelligent, te ambitieus, te burgemeesterlijk.’ San Francisco voert een meedogenloze politiek tegen de daklozen, van wie er steeds meer vermist raken. De stad lijkt met haar zogenaamde gulle voedsel­politiek het daklozenprobleem op te lossen, maar het tegendeel is eerder waar. De ludieke musical, opgevoerd op de sprookjesheuvel in het stadspark, is milde agitatie tegen de macht en de onmacht die menigeen zichzelf aanpraat.

Zowel aan het slot van Het kinderziekenhuis, wanneer de overlevenden weer land mogen betreden als hun ark aan de grond loopt, als aan het einde van Midzomernacht is er sprake van een opmerkelijke opoffering. Magie bestaat wanneer je erin gelooft; liefde stagneert niet meer en kan zelfs floreren als je jezelf wegcijfert of zelfs je leven geeft. Pyramus deed dat wat al te voorbarig in A Midsummer Night’s Dream toen hij dacht dat zijn geliefde Thisby door een leeuw was opgegeten, waarna de nog levende Thisby, overmand door verdriet om het verlies van Pyramus, ook uit het leven stapte. Adrians Midzomernacht eindigt met een daad die pas bij tweede lezing enige voorspelbaarheid bevat: Henry is degene die voor zichzelf het grootste raadsel is omdat hij heeft verdrongen wat hij in de jaren van zijn ontvoering heeft uitgevreten in de stad. De zelfmoord van Ryan heeft daar alles mee te maken. Dat Chris Adrian de lezer laat geloven in zijn wonderlijke vertelling is het grootste wonder. Sprookjes zijn doodnormaal en weerspiegelen altijd weer de kern van ons bestaan: eten of gegeten worden.