Commentaar: Israel

Sharons sciencefiction

Na het bombardement door Israëlische F-16’s op Nabloes en Gaza Stad vroeg de krant Ha'aretz hoe ver de regering-Sharon in haar vergeldingsdrang zou gaan: «Wat zou er gebeuren na een aanslag waarbij twintig mensen omkwamen? Een atoombom op Ramallah?» Inmiddels is het zover. Volgens de laatste telling zijn bij de aanslag op een discotheek in Tel Aviv afgelopen vrijdag twintig Israëli’s omgekomen. Sharon reageerde met een onmogelijk ultimatum aan Arafat, gekoppeld aan de dreiging van nieuwe aanvallen met tanks, helikopters en bommenwerpers.

Beide kampen zijn in de ban van de bloedwraak, al bestoken ze elkaar met moderne wapens en pr-strategieën. Ze hebben geen beleid meer, schreef filosoof Avishai Margalit in The New York Review of Books: «We zijn getuigen van een vete waarvan de belijders achterom kijken, niet naar de toekomst, en dat werkt het fatalisme in de hand.»

Israëli’s die vooruit durven kijken, zijn sinds de moord op Rabin dun gezaaid. Een van hen is de historicus Shlomo Ben Ami, die als minister van Buitenlandse Zaken in de regering-Barak deelnam aan de mislukte vredesbesprekingen van vorig jaar in Camp David. Vorige maand gaf hij in het Franse tijdschrift Passages zijn versie van de onderhandelingen. Hij wijt de mislukking aan Arafats onwil om de confrontatie aan te gaan met een deel van zijn achterban. «In zulke onderhandelingen komt er een moment dat een leider een besluit moet nemen dat een breuk met zijn achterban betekent en dat onvermijdelijk een interne crisis uitlokt. Die prijs moet je betalen als je vrede wilt. Je moet durven breken met je eigen mythes. Zoals wij onder Barak braken met onze mythes rond de nederzettingen en Jeruzalem, zo moet Arafat durven breken met de mythe van het recht op terugkeer van alle Palestijnen.» Israël kan geen vrede sluiten met een mythe, zegt Ben Ami, maar dat geldt evengoed voor Arafat. Zolang Sharon vasthoudt aan de mythe van het «strategisch belang» van de nederzettingen of Jeruzalem, is er geen vooruitgang mogelijk. Sharon heeft niet de moed een breuk met zijn volk te riskeren, hij riskeert liever een breuk met het Oslo-akkoord als hij daarmee de Israëli’s tot een eenheid kan smeden. «Sharons idee om de Palestijnen een staat te geven op slechts 42 procent van hun grondgebied en zonder de nederzettingen te ontmantelen, is ondenkbaar. Het is sciencefiction.»

En dat is, zoals bekend, het meest fantasieloze genre uit de wereldliteratuur.