Shoppen op de criminaliteitsmarkt

Als minister van Wonen, Wijken en Integratie liet Eberhard van der Laan (PVDA) zien dat hij van wanten wist. Nu hij twee maanden burgemeester van Amsterdam is toont hij zich opnieuw daadkrachtig. Hij wil de vechtsportgala’s in de stad verbieden, want die zouden verbonden zijn met criminaliteit.

Het gaat om de freefight- en kickboksgala’s in onder meer de Amsterdam Arena (de beroemde, uit Japan overgewaaide K1-toernooien). Jaarlijks trekken dergelijke groots opgezette evenementen tienduizenden bezoekers. Volgens Van der Laan zijn de vechtgala’s ‘netwerkbijeenkomsten van de georganiseerde misdaad’.

Medium milo shoppen

Maar op die gronden zouden ook de Formule 1-races, de paardenrennen en menig horecagelegenheid moeten worden opgedoekt. Dus zoekt de burgemeester naar andere argumenten om de vechtsportgala’s wettelijk aan te pakken. Hij wil ze onderbrengen in de Algemene Plaatselijke Verordening. ‘Dan kun je de organisatoren een vergunning onthouden als het om criminelen blijkt te gaan’, zei hij in Het Parool. Wat Van der Laan betreft wordt ook de wet Bibob ingeschakeld. ‘Dan kun je ook naar financiers en sponsors kijken. De analyse die de politie voor ons heeft gemaakt, biedt fantastische argumenten om op te treden.’ Dat politieonderzoek is echter niet openbaar.
Dat doet denken aan de golf van politie-invallen in Amsterdamse discotheken vanaf eind jaren negentig door het Horeca Interventie Team (HIT) en de robuuste zero tolerance-aanpak op dancefeesten in de afgelopen jaren. De Amsterdamse criminoloog Ton Nabben besteedt daar aandacht aan in zijn onlangs verschenen proefschrift High Amsterdam. Hij kreeg de rapportages van het HIT pas in handen na een beroep op de Wet Openbaarheid Bestuur. Wat bleek? De aangetroffen drugs wezen niet op grootscheeps dealen. Tijdens observaties door ‘stillen’ werden bovendien geen geldtransacties rond de dansvloeren op grote party’s gesignaleerd. Nabben noemt de HIT-rapportages ‘suggestief’. Uit eigen observaties bleek dat er op party’s meestal geen sprake was van dealen, maar van delen: iemand verdeelt zijn ene xtc-pilletje. De invallen en de strenge politiecontroles werden dus gebaseerd op gebruik, wat niet strafbaar is.
Nu populisme het steeds vaker wint van principes, staat hard optreden boven aan de to do-lijst van menig bestuurder. Geen gepolder, geen gedoog, maar de knoet erover. Vechtsporten zijn net als drugs een voor de hand liggend doelwit: moreel omstreden en nauwelijks voorzien van welbespraakte pleitbezorgers, dus makkelijk te demoniseren. Zolang echter niet bekend is wat het politieonderzoek heeft opgeleverd, weten we niet wat er werkelijk strafbaar is aan de vechtgala’s.
De bestuurlijke hang naar hard optreden wordt versterkt door een politieapparaat dat onder grote druk staat om ‘te leveren’. Dat bracht ons de afgelopen jaren het preventief fouilleren en het zero tolerance-beleid inzake drugs. Maar wapengebruik en drugsconsumptie nemen niet af. Het is symboolpolitiek op het randje van de rechtsstaat, aangezwengeld door een politieapparaat dat op zoek is naar nieuwe criminaliteitsmarkten. De wereld van de vechtsporten is nog onontgonnen terrein. Maar het verbieden van vechtgala’s zal evenmin effect hebben. Want netwerken kunnen criminelen overal.