Simpel

Bankier Dirk Scheringa denkt in een jaar tijd de crisis te kunnen bestrijden. De democratie moet dan maar even buitenspel worden gezet.

DE ROEP OM leiderschap, moed, lef, daadkracht en inmiddels zelfs een ander soort kabinet, met mensen uit het bedrijfsleven die Nederland wel eens even door deze economische crisis zullen loodsen, heeft gevaarlijke kanten. Het wekt niet alleen de illusie dat er een gemakkelijke en snelle oplossing is die dan ook nog vooral uit Den Haag zou moeten komen, de luide roep om daadkracht draagt ook tendensen in zich die de democratie wezenlijk uithollen.
Selfmade bankier Dirk Scheringa van DSB Bank maakte het vorige week het bontst. Hij bood aan in Den Haag even orde op zaken te komen stellen, samen met andere ondernemende mensen met de eigenschappen van een rat. Zijn woorden.
Scheringa wil wel een mandaat voor een jaar. Dan gaat wat hem betreft direct de schop de grond in, worden de milieuregels even aan de laars gelapt, uitgezonderd die voor kernenergie, is het ontslagrecht morgen al versoepeld en zijn noodlijdende banken ook diezelfde dag nog genationaliseerd. Hoppakee, zo doen we dat in het bedrijfsleven.
Wie Scheringa dat mandaat geeft? Geen idee. De kiezer in ieder geval niet, want daar is in zijn visie geen plaats voor. Voor een gekozen Tweede Kamer dus ook niet. Scheringa heeft er geen boodschap aan dat de kiezer in meerderheid misschien helemaal niet wil dat er een tunnel wordt aangelegd onder zijn huis zonder dat afdoende is gekeken of het boren wel veilig is. Voor Scheringa bestaan er ook geen kiezers die zich verzetten tegen het tornen aan het ontslagrecht uit angst dat zij nog gemakkelijker hun baan verliezen dan nu toch al dreigt als gevolg van de economische recessie.
Scheringa vindt dat soort andere wensen, andere ideeën over wat er nu zou moeten gebeuren, blijkbaar hinderlijk. Dat is in zijn eigen ogen waarschijnlijk verzet. Daarom wil hij een mandaat, om zijn eigen gang te kunnen gaan.
Maar dan zijn er misschien ook wel anderen die zo’n mandaat zouden willen.
Even Schiphol uitbreiden met nog een landingsbaan, dat is nu goed voor de werkgelegenheid en straks trekt dat vliegverkeer toch wel weer aan.
Even alle grenzen dicht voor buitenlanders, want die snoepen onze banen maar af.
Even ook het leidingennet voor gas en elektriciteit snel verkopen, want dat levert geld op waar dan weer leuke andere dingen mee gedaan kunnen worden.
Even alle kunstsubsidies op nul, want dat is toch maar franje.
Even per direct de pensioenleeftijd op zeventig, want dat scheelt de pensioenfondsen én het kabinet een hoop geld.
Scheringa doet alsof alle verzet tegen zijn soort maatregelen voortkomen uit partijpolitiek eigenbelang. Maar dan vergeet hij toch dat achter partijpolitieke stellingnames ideeën zitten over de samenleving. En niet iedereen is voorstander van een Scheringa-samenleving. Het wezen van een democratie is nu juist dat de Scheringa’s van deze wereld de anderen hun wil niet kunnen opleggen, maar dat iedereen zijn stem kan uitbrengen en via die stem kan meepraten.
Dat met elkaar praten kost tijd. Dat klopt. Tijdens dat praten blijkt dan ook nog eens dat niet alle partijen het met elkaar eens zijn. Dat oogt inderdaad niet erg daadkrachtig, integendeel, dat ziet er zelfs lelijk uit: ach, kijk ze toch weer eens ruzie maken in Den Haag. Maar dat met elkaar praten is juist om duidelijk de verschillen voor ogen te hebben voordat je als deelnemende partij weet op welk punt je bereid bent in te leveren. Dat is niet hinderlijk, dat is democratie.
Onwillekeurig maken Scheringa’s opmerkingen over een crisiskabinet en ratten wel nieuwsgierig naar wie hij voor zijn ploeg zou uitnodigen. ING-topman Jan Hommen lijkt een twijfelgeval. Die man durft de bonussen niet op nul te zetten, omdat hij bang is zijn mensen tegen zich in het harnas te jagen. Dat is niet moedig, terwijl er een goed argument is waarom die bonussen dit keer eens niet zouden hoeven worden uitgekeerd. Tenslotte worden ze betaald van onze belastingcenten, om het eens populair te zeggen.
Maar ja, Hommen doet het om te overleven. Dat moet Scheringa weer aanspreken. Bovendien hoeft Hommen in een Scheringa-kabinet helemaal geen rekening te houden met mensen die het niet met hem eens zijn, want daar heb je bij Scheringa geen last van.
Wat Scheringa voorstelt is immers een vorm van een staatsgreep: even de zaak overnemen in Den Haag. Zolang dit kabinet er zit, zijn er immers geen Tweede-Kamerverkiezingen waarvoor Scheringa zich op een kandidatenlijst zou kunnen laten zetten of waarna hij tot het ministersambt zou kunnen worden geroepen. Of dat nu voor het CDA is, waarvan hij lid blijkt te zijn, voor de PVV van Geert Wilders, die ook ondemocratische trekken vertoont en simpele oplossingen voorspiegelt, of voor een eigen DSB-partij, waarin Scheringa de alleenheerser zou kunnen zijn.
Als het kabinet eind deze week gezamenlijk een pakket crisismaatregelen op tafel weet te leggen, zal de kritiek losbarsten. Het zal te veel zijn of juist te weinig, het tekort zal te hoog oplopen of juist niet hoog genoeg, het kabinet zal de bezuinigingen te ver voor zich uitschuiven of juist niet ver genoeg. Urenlang zal daarover in de Tweede Kamer worden gedebatteerd. Dat is democratie, mijnheer Scheringa.
Politiek leiderschap in een tijd van economische crisis betekent niet alleen maatregelen nemen om die crisis te bestrijden, maar ook de beginselen van de democratie overeind houden.
Die beginselen eventjes buiten de orde plaatsen, heeft niets met moed te maken.