Medialogica, Destroy My Face, over het kunstwerk van Erik Kessels. Regie Anneloor van Heemstra en Maud van de Reijt © Erik Kessels

De gedegen reeks Medialogica (Human) buigt zich over een geval van cancel- oftewel afrekencultuur. ‘Waarbij bekende mensen worden geboycot omdat die zich sociaal ongewenst zouden hebben gedragen of geuit. Meestal na een storm van kritiek op sociale media. Daarbij kunnen hun werkgevers of adverteerders onder druk worden gezet om de samenwerking met hen te beëindigen’ (Wikipedia). De ‘bekende’ was Erik Kessels, fotoduizendpoot. Hij kwam persoonlijk onder vuur, maar meer nog twee gelegenheid gevende instituties: BredaPhoto 2020 en skatehal Pier 15. Kessels had een enorme skatebaan laten beplakken met zestig fictieve portretten, gesampeld uit achthonderd internetfoto’s van overwegend vrouwen na plastische ingrepen. De aanblik was gruwelijk. De intentie was volgens Kessels driedubbel: algemene kritiek op de manier waarop mensen zich digitaal onecht presenteren (Insta-perfect); kritiek op het gebruik van veel cosmetische chirurgie waarbij van alles mis kan gaan; met onderliggend positief doel: zelfacceptatie. Skaters zouden op hun beurt al rijdend ‘natuurlijk verval’ op die afbeeldingen aanbrengen. Eigentijdse Bewogen beweging, zou ik zeggen, met een knipoog naar het Stedelijk in 1961.

Dit project kreeg de nogal masochistisch-agressieve naam Destroy My Face, en werd door betrokkenen in hun digitale presentatie van weinig context voorzien. BredaPhoto en skatehal waren enthousiast. Presentator Lucas de Man bij de opening: ‘een van de coolste projecten in lange tijd’. Mij lijken het nobele doelen, maar het middel nogal curieus, al heb ik dat vaker met kunst die me nadrukkelijk en cryptisch tegelijk aan het denken/veranderen wil zetten. Het skaten-met-goed-doel duurde maar vijf dagen: toen werden de stickers losgetrokken. Ze liggen ergens, afgedekt, op een stapel.

De aanval kwam van twee kanten die elkaar snel vonden: Rachel Morón en Mechteld Jungerius, jonge masters in design, van de actiegroep We are not a playground, die de kunstwereld kritisch onder de loep neemt. En Nanja van Rijsse van Women Skate the World, die het skatewereldje als sowieso vrouwonvriendelijk beschrijft. Ze brachten een vloedgolf van woedende webreacties op gang: vrouwenhaat. Variërend van helder argumenterend tot scheldbagger. Een niet te stoppen lawine. Kessels, Fleur van Muiswinkel van BredaPhoto en Pier 15 schrokken zich rot en wilden een gesprek om toe te lichten. Dat weigerde wanap. In een open brief eisten ze: ‘1. Verwijder het project en maak dat openbaar. 2. Wees transparant over wat jullie met het werk gaan doen en hoe jullie dit voortaan voorkomen. 3. Neem verantwoordelijkheid voor jullie fouten en vecht voor sectorbrede structurele verandering.’ Het is gestaalde taal die me herinnert aan de jaren zeventig waarin wij ook om Totale Gerechtigheid Wereldwijd Nu vroegen zij het zonder Publiek Gemaakt Schuldbewustzijn. Geen actie zonder radicaliteit. Kessels werd gevraagd zich uit de jury van een Engels festival terug te trekken anders trokken sponsoren hun steun in. Pier 15 dreigde financieel ten onder te gaan. Het is perfect lesmateriaal voor maatschappijleer: is dit verwerpelijke kunstcensuur middels internetgericht, of overwinning op masculiene dominantie in de kunstwereld? (Is het een kunstwerk, vraag ik me af.)

Anneloor van Heemstra, Maud van de Reijt, Destroy My Face, Human Medialogica, donderdag 3 december, NPO 2, 22.10 uur