Slaapverwekkende dal¡

Dal¡ in Den Haag, anno 1998? Dat kan in Stroom, Haags Centrum voor Beeldende Kunst, waar ‘Journey to High Mongolia’ en ‘Powers of Ten’ van Charles en Ray Eames worden gedraaid. Spui 193-195, Den Haag. T/m 3 mei, dinsdag t/m zaterdag 12.00-17.00 uur. ..LE Micro en macro zijn twee begrippen die gelijkvallen met de filmtermen ‘inzoomen’ en ‘uitzoomen’.

En dat is precies wat er gebeurt in de twee films die stroom, haags centrum voor beeldende kunst heeft geselecteerd voor haar tentoonstellingsruimte op de vierde verdieping aan het Spui.
‘Niets hebben deze twee films met elkaar te maken, maar ze zijn thematisch verwant in hun beweging van micro naar macro en andersom’, meldt het begeleidend schrijven.
In Powers of Ten (1968) zoomen we uit vanaf de hand van het mannelijk deel van een stelletje dat zorgeloos zit te picknicken aan de rand van een meer bij Chicago. Met vermenigvuldigingen van tien stappen we steeds verder de kosmos in, schieten we via zwarte gaten naar de randen van het universum en keren we stapsgewijs terug in de hand, waarna we tot het allerkleinst waarneembare deeltje doordringen, het proton van een koolstofatoom.
Mooi, maar is het ook kunst?
Nee, dit is vormgeving, een vakkundige demonstratie van wat de door IBM aangeleverde spullen vermogen op het gebied van tele- en microscopische vergroting en verkleining. Technisch knap werk, ogend als het werk van house-VJ’s uit de late jaren tachtig.
Lang ernaar kijken in een tentoonstellingsruimte doe je echter niet, daar is het filmpje, ook vanwege het ontbreken van muziek, te saai voor.
Net zo saai als Dal¡’s Journey to High Mongolia / Impressions de la haute Mongolie uit 1975.
Dal¡ saai?
Dal¡ belachelijk, overdreven, grotesk, lachwekkend, ergerlijk - dat kan allemaal. Maar saai?
De waarheid is hard, maar dient gezegd: Dal¡’s hommage aan de beroemde voorloper van de surrealisten, de Franse schrijver Raymond Roussel, overtuigt nergens.
Vijftig minuten maar liefst duurt dit surrealistisch vehikel van abstract gefilmde lava-uitspattingen, ingezoomde schilderijdetails, doorsneden met opnamen van wandelende takken en de hysterisch met z'n ogen rollende Dal¡.
Raymond Roussel, auteur van onder andere Impressions d'Afrique en Locus solus, een aristocraat die het liefst reisde in een volledig verduisterde limousine 'om toch vooral niet gestoord te worden door het voorbijtrekkende landschap’, bedenker van meesterlijke taalspelletjes en fantastische toneelmachines (bijvoorbeeld een bewegend standbeeld van walvisbalein dat heen en weer rijdt op rails van kalfslong), zag zijn pen naar eigen zeggen in vuur en vlam gezet door een op zijn werktafel brandende straal goddelijk licht.
Die pen is nogal nadrukkelijk aanwezig in de film; hij zweeft als ruimteschip intergalactair voorbij of wordt door Dal¡, van onderen gefilmd, staand op een glasplaat waardoor het lijkt of de voeten van het Spaanse genie in een paar reusachtige espadrilles zijn gestoken, voortdurend voor de cameralens gehouden of onder zijn snor geklemd.
En verder… niets bijzonders. Of het moesten de opnamen zijn van een door Dal¡ zelf vastgelegd bizar ritueel op een Spaans stadsplein waar grote tonnen verf staan met rubberen slangen. Tientallen mensen blijken hiermee verf te spuiten op een gigantisch doek, een jaren-zeventighappening, action painting in zijn meest onbegrepen collectieve vorm.
En Dal¡ maar filmen, luid toegejuicht door het publiek.
Plotsklaps begrijpen we dat de hommage aan Roussel slechts een alibi is voor de uitvergroting van het daliaanse ego.
En daarin is Dal¡’s Journey to High Mongolia opeens weer opmerkelijk consequent.
Toch nog een lichtpuntje.

  • Schilder, graficus en beeldhouwer Chris de Bueger toont nieuw werk in Museum Waterland: beeldpo‰zie die door de toeschouwer van betekenis dient te worden voorzien, immers: 'de kijker is de kunstenaar’. 'Idylle’: Chris de Bueger, schilderijen en zeefdrukken. Kaasmarkt 16, Purmerend, t/m 10 mei, dindag t/m zondag 12.00-17.00 uur.
  • 'Nuttige’ kunst, dat wil de jonge Franse kunstenaar Matthieu Laurette maken. Daarom een loterij met 'prijzen beschikbaar gesteld door de Utrechtse middenstand’ en op Hoog Catharijne een 'bizboard met fragmenten van applaudiserend publiek’. Applaus, CASCO, Oudegracht 366, Utrecht, t/m 10 mei, woensdag t/m zondag 13.00-17.30 uur.