Slag om Chelsea

Richard Rogers heeft weer een plek gevonden om enkele torenflats van glas, staal en beton neer te zetten. Niet op een verlaten industrieterrein, in een zakencentrum of een Aziatische metropool – locaties waar de ontwerpen van deze modernistische architect thuishoren – maar op het terrein in de Londense wijk Chelsea waar tot voor kort legerbarakken stonden. Het betreffende gebied tussen de Theems en Sloane Square is een paar jaar geleden voor een miljard pond gekocht door de koninklijke familie van Qatar. In opdracht van de nieuwe eigenaren heeft de 75-jarige ‘Lord Rogers of Riverside’ zestien woonblokken van tien etages ontworpen, met ruimte voor 552 appartementen.

Dit naderende onheil noopte prins Charles ertoe om een brief te schrijven naar de koninklijke opdrachtgevers met het vriendelijke verzoek om van Rogers’ ‘onsympathieke’ bouwplannen af te zien. In plaats daarvan raadde hij aan om de maquette van de architect Quinlan Terry eens te bekijken. Terry’s neoclassistische stijl is door critici belachelijk gemaakt als een pastiche dan wel een Oxbridge-college op steroïden, maar zijn ontwerp sluit beter aan bij de nabije omgeving, meer in het bijzonder het militair ziekenhuis uit 1682 van Christopher Wren. In zijn gebouwen is er ruimte voor sociale woningbouw die doet denken aan projecten in het Scandinavië van de jaren twintig. Bovendien blijft in Terry’s plannen plaats voor de Victoriaanse kapel, waar een Russisch-orthodox geloofsgenootschap gebruik van wil maken.
De (vergeefse) interventie van de kroonprins staat niet op zichzelf. Een kwart eeuw geleden kwalificeerde Charles de uitbouw van de National Gallery als een ‘monsterachtig abces’. Ook een omstreden ontwerp van Rogers, die zelf in een Georgiaanse villa woont, verdween al eens in de prullenbak na koninklijke kritiek. Charles’ brief verleidde de crème de la crème van de moderne bouwkunst tot een tegenaanval. In een open brief aan The Sunday Times schreven onder anderen Richard Rogers, Norman Foster, Frank Gehry, Renzo Piano, Zaha Hadid en het Zwitserse duo Herzog en De Meuron dat Charles zich ten onrechte mengt in een democratisch proces en daarbij misbruik maakt van zijn positie.
Democratisch? Er is geen omwonende te vinden die iets voelt voor de plannen van Rogers. Zowel de Belgravia Residents’ Association als de onvermijdelijke Chelsea Barracks Action Group voert al tijden campagne. Ook de Londense burgemeester Boris Johnson heeft een voorkeur voor Terry, een mening die hij deelt met tachtig procent van de ondervraagde Londenaren in een opiniepeiling. En wat het machtsmisbruik betreft: hoe heette de bekende architect ook al weer die vier jaar geleden bij zijn politieke connecties binnen New Labour lobbyde om Quinlan Terry’s ontwerp voor het Royal Chelsea Hospital nabij de genoemde barakken tegen te houden, een plan waaraan het stadsdeelbestuur reeds zijn zegen had gegeven? Verrijs, Lord Rogers!