Erfkwestie op Blenheim Palace

Slappe bovenlip

Adellijke titels en ­land­goederen gaan ­gewoonlijk van vader op zoon op zoon op zoon. Bij de Britse Marl­boroughs ­vertoont deze familielijn in de twaalfde generatie plots een hapering.

Medium afbeelding 8

Voor een Britse hertog, markies of burggraaf heeft het vaderschap een extra betekenis. Een goede erfgenaam is cruciaal om de familielijn door te zetten en het kasteel of landgoed te behouden. Dat gaat niet altijd even soepel, zo bewijzen de twisten bij de Marlboroughs van Blenheim Palace.

De Elfde Hertog van Marlborough heeft een misleidende bijnaam: ‘Sunny’. Dat is geen verwijzing naar de zon, maar naar een van zijn andere titels: Graaf van Sunderland. Het zonnetje in huis, in Blenheim Palace, kan deze aristocraat amper worden genoemd. Lachen gaat de lange, in tweed geklede edelheer met een snor op de onbeweeglijke bovenlip moeizaam af. Hij is een kind van de jaren vijftig, een tijd waarin Sunny, een goede vriend van de koningin, diende als officier binnen de koninklijke garde. Hij was populair bij zijn manschappen, maar voor zijn oudste zoon James was hij het archetype van de distant father. Deze jonge markies groeide eenzaam op, zeker na de scheiding van zijn ouders. De Marlboroughs waren op hun eigen manier ongelukkig.

Sunny’s verwachting was dat Jamie automatisch in zijn voetsporen zou ­treden. Uiteraard meldde zoonlief zich aan voor de militaire academie ­Sandhurst, een familietraditie, maar daar oordeelden de officieren dat de Markies van ­Blandford niet dezelfde wilskracht bezat als zijn verre voorvader John ­Churchill, die ruim driehonderd jaar geleden de titel ­Eerste Hertog van Marlborough kreeg na een daverende ­overwinning op de ­Fransen tijdens de Slag bij Blenheim. Jamie koos voor een andere opleiding, die van de Universiteit van het Leven, die hem ­voornamelijk voerde langs nachtclubs. Dit was pure Henny Vrienten: ‘Je was heel wat van plan maar daar kwam ­weinig van/ Ik lever geen prestaties/ Ik heb niet veel geleerd, deed alles net ­verkeerd/ Had moeite met relaties.’

‘Net verkeerd’ is in het onderhavige geval een understatement. Hij raakte verslaafd aan harddrugs, wat leidde tot aanvaringen met de wet. Drie keer stuurde de rechter hem de cel in, voor het vervalsen van medische recepten, roekeloos rijgedrag en openlijke geweldpleging. De schandaalpers genoot. De markante markies haalde regelmatig de voorpagina’s. Zijn vader was not amused. Vooral de vriendschap van Jamie met de Zevende Markies van Bristol baarde zorgen, een flamboyante aristocraat wiens drugsgebruik breed werd uitgemeten in de pers. Hij bestuurde ooit zijn helikopter terwijl hij de navigatiekaart gebruikte voor het snuiven van cocaïne. Zijn wilde leven leidde tot een vroegtijdige dood en de verkoop van Ickworth House, het familie­domein.

Dat laatste was een schrikbeeld voor Sunny. Eeuwenlang hebben zijn voorvaderen gestreden om Blenheim Palace te behouden, hetgeen ook zijn levenstaak was. De grootte van John Vanbrughs barokke meesterwerk bracht bovendien met zich mee dat zeven van de elf hertogen last hebben gehad van depressie, wat ook geldt voor neefjes en nichtjes, onder wie de beroemdste telg: Winston Churchill. Eind negentiende eeuw redde de Negende Hertog het landgoed door te trouwen met Consuelo Vanderbilt, dochter van de Amerikaanse spoorwegbaron. Zijn kleinzoon, Sunny, vond een andere inkomstenbron: veertig jaar geleden stelde hij de deuren van Blenheim open voor het publiek, dit in navolging van veel andere grootgrondbezitters.

Hiermee leek de toekomst gered, maar een aan drugs verslaafde erfgenaam kon alles veranderen. Sunny zag geen andere keuze dan het onterven van zijn zoon. Dat was al honderd jaar niet meer gebeurd binnen de landadel. Het leidde tot een rechtszaak waar uiteindelijk een compromis werd gesloten. Jamie mocht de titel erven en zijn intrek nemen in één van de 178 kamers van Blenheim Palace, maar de zeggenschap over het landgoed kwam te liggen bij trustees, met aan het hoofd Jamie’s broertje Edward. Dat laatste bleek louterend en disciplinerend te werken. Achtervolgd door het vernederende vooruitzicht dat hij zou worden gepasseerd door een negentien jaar jonger halfbroertje besloot Jamie een verantwoordelijk leven te gaan leiden.

Het resultaat was kort geleden zichtbaar in een tv-documentaire over de Marlboroughs. De 57 jaar oude Jamie is al vijf jaar helemaal schoon. Hij is hertrouwd en heeft twee jonge kinderen. Zijn vader stelde hem als beloning de zeggenschap over Blenheim in het vooruitzicht. Voor het personeel zal het wennen zijn. His Grace is een geboren diplomaat, iemand met een goed oog voor detail en een gevoel voor milde ironie. Zijn zoon, daarentegen, is meer het type joviale kroegtijger: te dik, schorre stem, halflang blond haar, nonchalant gekleed, speelgoedhorloge om de pols en zonnebril op het haar, ongeacht de weersomstandigheden. Waar pa goed oplet of de tafels recht staan, droomt zoon over de aanleg van een fontein die het water vierhonderd meter omhoog spuit.

De 86-jarige hertog vertrouwt erop dat, als hij er niet meer is, zijn Iraanse vrouw een oogje op Blenheim zal houden. Hertogin Lily Mathani, de vierde echtgenote van Sunny, is twee jaar jonger dan Jamie en heeft een cruciale rol gespeeld bij het vredesproces tussen vader en zoon. Voor Jamie zelf lijkt zijn vaderschap de belangrijkste drijfveer te zijn. Hij is ­vastbesloten om Winston Churchills ­geboortehuis in goede staat door te geven aan zijn nu twintigjarige zoon George, die op ­University College London studeert. Het mooiste moment van de ­documentaire was het beeld van Jamie die, in de ­motregen, met een verbeten blik toekijkt naar de manier waarop zijn erfgenaam de Blenheim-poloploeg aanvoert, met op de achtergrond het woonpaleis.

Daar stond de ideale polovader.


beeld: Richard Gibbs

Jamie, de Markies van Blandford, in de Channel 4-documentaire The Aristocrats (2012)