Slimmeriken worden rijk in Mongolië

Ulan Bator - Churchill zei dat democratie de allerslechtste regeringsvorm is, uitgezonderd al die andere systemen. Maar volgens de Mongoolse parlementariër Shinebayar is dat niets anders dan irritante pedanterie.

‘Twintig jaar democratie in dit land heeft voor het gewone volk in praktijk helemaal niets opgeleverd’, zegt hij over de telefoon. ‘Gedurende de communistische samenleving waren er in Mongolië geen straatkinderen of daklozen. De jeugd hoefde niet naar het buitenland op zoek naar een opleiding of een inkomen en de natuur werd niet verkwanseld. Politici werkten in de afgelopen decennia aan niets anders dan hun eigen positie en de belangen van hun belangrijkste aanhangers. Begin jaren negentig stonden Mongolië en China op hetzelfde niveau. Nu zijn we op alle fronten gepasseerd.’

Zure woorden van een verstokte marxist wellicht, maar op de vraag wat democratie buiten vrijheid van meningsuiting het land concreet opleverde, volgt ook onder westerse waarnemers vaak even een stilte. ‘De kans voor slimmeriken om rijk te worden, misschien?’ reageert sardonisch een medewerker van een Europese ambassade. ‘Maar wordt er aan het algemeen belang gewerkt? Nee, absoluut niet. De gezondheidszorg en het onderwijs zijn zeker niet verbeterd. Nieuwe infrastructuurprojecten komen nauwelijks van de grond en gechargeerd gesteld ligt de boel erbij zoals de Russen het achterlieten, minus jarenlange verwaarlozing.’ Volgens statistieken leeft 37 procent van de bevolking onder de armoedegrens. Het sterftepercentage bij geboorte is meer dan tweemaal zo hoog als in dictatuur China.

Dat kan aan de economie niet liggen. Mongolië met z'n nog geen drie miljoen inwoners ontving van 1991 tot 2002 internationale steun ter waarde van 1,7 miljard euro. In de afgelopen vijf jaar verdubbelde het bnp, en de bewijzen daarvan zijn in de hoofdstad terug te zien. Peperdure SUV’s verstoppen van ‘s morgens tot ’s avonds het ineenstortende wegennet en aan chique restaurants is al lang geen gebrek meer. 'Voor iedere politieke partij betekent democratie het heilige recht om uit de ruif te grazen’, zegt een andere westerling met jarenlange ervaring in het land. ‘Of dit land er beter aan toe zou zijn onder een voortzetting van het communisme durf ik echt niet te zeggen. Maar wat ik wel weet is dat het huidige democratische systeem iedere sociale daadkracht om zeep helpt.’