‘Slumdog’ op z'n Nederlands

Nu de discussie en protesten tegen de film Slumdog Millionaire tot rust zijn gekomen, gaat in Nederland een nieuwe film in première over de problematiek in de Indiase sloppenwijken: Bollywood Hero.

Of de reacties in India even fel zullen zijn als op Slumdog Millionaire valt te betwijfelen. Niet alleen is het maar de vraag of een kleine Nederlandse productie het land van ’s werelds grootste filmindustrie gaat bereiken, ook inhoudelijk zullen de Indiërs zich waarschijnlijk minder aangevallen voelen.
Een blanke westerling die zich zonder weten en meten met de Indiase cultuur bemoeit en fanatiek probeert meteen het hele systeem te veranderen. In de naïviteit van de hoofdpersoon Nick (gespeeld door een overtuigend argeloze Egbert Jan Weeber) zullen veel Indiërs hun (voor)oordelen juist bevestigd zien. Salman Rushdie sprak naar aanleiding van Slumdog Millionaire over een postkoloniale houding van het Westen waarin nog steeds met twee maten wordt gemeten. (Zie hierover ook het artikel Armoedevoyeurisme in de Groene van deze week.) Als deze houding al in Danny Boyle’s film aanwezig was, dan is deze kritiek zeker ook van toepassing op Bollywood Hero. De (verhoudingsgewijs) rijke westerling weet het allemaal beter en probeert zijn eigen culturele achtergrond toe te passen op de armoede en verhoudingen in de Indiase sloppenwijk.
Een grappig detail: hetzelfde kleine meisje als in Slumdog Millionaire, Rubina Ali Qureshi, speelt een bedelend meisje uit de sloppenwijk. Dezelfde boze ouders zouden dus weer op het toneel kunnen verschijnen. Of zou regisseur Diederik van Rooijen (zijn film Stella’s oorlog draait op dit moment nog in de Nederlandse bioscopen) meer geld hebben betaald dan Boyle?
Door zijn westerse perspectief is Bollywood Hero in ieder geval duidelijk een film voor westerlingen. Iedereen die wel eens in een derdewereldland op reis is geweest zal het gevoel herkennen waarmee de hoofdpersoon worstelt: moet ik wegkijken en doorlopen? Of moet ik proberen om iets te doen? En hoe moet dat ‘iets’ er dan uit zien?
De film probeert de lastige verhoudingen tussen onverschilligheid en overdreven bemoeienis aan te kaarten. Wanneer moet je als toerist ingrijpen in een cultuur die je alleen maar van televisie of uit boeken kent? Een oplossing biedt de film echter niet. Reizigers zullen deze afwegingen nog steeds elke keer opnieuw moeten maken en hopelijk gaan ze met minder blind idealisme te werk dan de hoofdpersoon.