Smakeloze dierenkunst

Iedereen mag zich kunstenaar noemen. Als Mohammed B. met terugwerkende kracht de moord op Theo van Gogh tot een artistiek statement uitroept, dan mag dat best. Het zou de moord echter niet minder strafbaar maken. Bij dieren ligt dat anders, zo blijkt.
Verschillende kunstenaars voelen zich geroepen te experimenteren met dieren. Zo was er in het museum van Costa Rica een tentoonstelling te zien, waarin een hond werd doodgehongerd met zijn bakje eten net buiten bereik. Een kunstenaar uit Woerden werd veroordeeld wegens dierenmishandeling, omdat hij een goudvis beschilderde en het publiek vergastte op de doodsstrijd van het beestje. De rechter legde deze rasartiest echter geen boete of andere sanctie op, omdat hij al genoeg gestraft was door de negatieve publiciteit.

In 2004 bestond de Nederlandse kunstenares Tinkebell het haar poes de nek te breken, het dier vervolgens te villen en de resten tot een handtas te verwerken en het hele weerzinwekkende proces in detail te fotograferen. In Paradiso gaf ze een presentatie van het project My dearest Pinkeltje voor een ademloze zaal.
In de uitzending van Pauw & Witteman donderdagavond werd Tinkebell de gelegenheid geboden om haar nieuwste kunstwerk te promoten. Een boek in eigen beheer uitgegeven, waarin de identiteit wordt onthuld van de vele schrijvers van hatemails die ze ontving naar aanleiding van het belangwekkende statement van de poezentas.

Tinkebell wil in haar werk het dierenleed in de wereld aan de kaak stellen. De poes Pinkeltje redde zij uit handen van een gezin waar het dier mishandeld werd en sneed hem vervolgens deskundig aan flarden. Net als bij mensen leidt een getraumatiseerde achtergrond ook bij dieren vaak tot een naargeestig einde. Tinkebell verkocht haar poezentas vervolgens voor een bedrag dat ‘geheim’ is – het zal wel niet naar de dierenbescherming zijn gegaan – en vervolgde haar kruistocht tegen het leed van dieren.
Zo verkocht ze levende kuikentjes aan het kunstminnende publiek, dat geconfronteerd werd met de bedreiging dat Tinkebell de niet aangeschafte kuikens onmiddellijk zou doden. Ook heeft de kunstenares ‘radiogestuurde’ hamsters in huis om haar statement kracht bij te zetten.
Er lopen wel meer psychopaten rond. Iemand die in staat is een zwaar getraumatiseerde kat te villen na de ruggengraat gebroken te hebben is gestoord. Dat Tinkebell de beelden ervan op internet zette, spreekt vanzelf. Dat ze vervolgens duizenden hatemails ontving van mensen die haar een zelfde lot toewensen als de onfortuinlijke poes Pinkeltje spreekt ook vanzelf. Maar wat ik stuitend vind is de bereidheid van serieuze media om deze zieke zottin een podium te bieden.

In Paradiso liep bij mijn weten niemand weg bij Tinkebells presentatie. Pauw & Witteman maakten een uiterst mild interview met deze ‘provocerende’ kunstenares en last but not least publiceerde NRC Handelsblad in de kunstbijlage een kritiekloos gesprek met de druk promotende Tinkebell, die maar niet begrijpt waarom ze de mensen zo boos maakt.
Vreemd, denk ik dan. Als het de kunstenares werkelijk om het statement ging zou ze helemaal niet verbaasd zijn, maar integendeel flink in haar nopjes. Wat er bij konijnen of nertsen niet toe doet, is voor een poes blijkbaar plotseling zielig. We horen er Tinkebell helemaal niet over, want het doel van haar statement is ze natuurlijk alweer lang vergeten.
Dat heb je met gekken. Ze weten zelf niet hoe gestoord ze zijn en blijven maar denken dat ze in werkelijkheid Napoleon of Marie-Antoinette personifiëren. Of dat ze het dierenleed bestrijden.
Blijkbaar is het culturele publiek naïef – wie gaat nou vrijwillig naar het villen van een poes kijken? – maar Paradiso, de redacties van NRC Handelsblad en het debatprogramma Pauw en Witteman hebben een maatschappelijke verantwoordelijkheid die ze gemakshalve voor cynisme en sensatiezucht hebben ingeruild. Of zijn ze werkelijk zo hemelschreiend stom?
Wat mij betreft is het hoog tijd om de oorlog te verklaren. Aan iedereen die bereid is op welke manier dan ook een serieus podium te bieden aan mensen die dieren martelen als kunstuiting. En aan een kunstenares die het internet bevuilt met haar statements en daar ook nog eens geld mee verdient.