SMS

Sms’ende geesten

TJIBBE VELDKAMP
SMS
Lemniscaat/Kidsweek (Kidsbibliotheek), 86 blz., € 3,95 (bekroond met een Vlag en Wimpel 2007)

Geloven in paranormale verschijnselen is in. Geesten worden dagelijks opgeroepen, helderziendheid is niet langer voorbehouden aan heksen, en wonderen bestaan. Op tv, in films en boeken. Talloze adolescenten smullen van die pseudo-wetenschappelijke wonderen en zweven ermee weg. In een schijnbaar richtingloze wereld bieden ze houvast en hoop, vals of niet.

Ongetwijfeld verklaart dat waarom drie jeugdboekenauteurs zich recentelijk hebben laten inspireren door geestverschijningen. Simone van der Vlugt schreef Schuld, over een feitelijk – waardoor ongeloofwaardig – spiritistisch meisje. In Wie is Libby Skibner laat Daan Remmerts de Vries zijn knap vormgegeven hoofdpersoon moeizaam balanceren op de grens tussen bovengemiddelde mensenkennis en helderziendheid. En in SMS toont Tjibbe Veldkamp – hij overtuigt daardoor het meest – waarom mensen, ondanks onze moderne op natuurwetenschappen gebaseerde samenleving, in die bovennatuurlijke idioterie geloven.

Zoals de vader van Bas (13) en Bobo (6), die sinds de dood van zijn vrouw in spiritistische seances contact zoekt met zijn ‘Annabel’. Dat hij zijn kinderen daarmee gijzelt ontgaat hem. Zijn verdriet is onoverkomelijk. Spiritisme is zijn overlevingsstrategie. Ondanks de hilariteit die de seances veroorzaken portretteert Veldkamp Bas’ vader begripvol en genuanceerd. Hij is herkenbaar kwetsbaar en afhankelijk. Iedereen zoekt, op eigen wijze, een weg uit zijn verdriet.

Neem Bas. Hij speelt zijn ‘zweefspel’ en vermijdt dwangmatig ieder fysiek contact, omdat ‘het verdriet dan ineens te voorschijn springt’. En hoop heeft hij afgezworen. Want ‘als je iets hoopt en het gebeurt niet, ben je verdrietiger dan je zou zijn als je niet gehoopt had’.

Het ‘duister’ houdt het hele gezin, letterlijk en figuurlijk, gevangen. Niet alleen vader, die in huis alleen nog kaarslicht toestaat, om de geesten te behagen. Ook Bas omhult zich door zijn cynisme met een ondoordringbare duisternis. En Bobo zit klem tussen geloof en ongeloof.

Overlevingsstrategieën als die van Bas en zijn vader zijn begrijpelijk maar helpen niet rouw te overwinnen, is wat Veldkamp wil zeggen. Dat zijn ontroerende novelle nergens melodramatisch wordt komt door de lichtvoetige toon en het ijzersterke absurde begin waarin Bas een sms’je van een zekere ‘Anna’ ontvangt. Vader kan zijn geluk niet op. Maar Bas gelooft niet in sms’ende geesten en gaat op zoek naar de afzender.

Die tragikomische zoektocht geeft prachtig inzicht in de verhoudingen tussen de personages en hun verdriet en levert fraaie filmische beelden op. Soms lichte. Soms duistere. Want ‘bij schemerlicht kun je zien wat je wilt zien’. En dat verklaart veel (geesten).