Are greens the enemies of progress?

Soberheid is geen deugd

De Duurzame Ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties zijn tekenend voor het gebrek aan ambitie bij links, schrijft Brendan O’Neill. Morgen spreekt hij op het debat Are Greens the Enemies of Progress? in De Balie. De Groene Amsterdammer is mediapartner. We mogen drie kaartjes weggeven. Winnen? Mail naar webredactie@groene.nl.

Medium  0 0 820 540

Eeuwenlang was het heel gewoon om ‘meer, meer, meer’ te willen als je jezelf zag als links. Weelde mocht geen privilege zijn van de rijken. In de woorden van Sylvia Pankhurst, de revolutionaire activiste: ‘Socialisme betekent overvloed voor iedereen. Wij prediken niet het evangelie van gebrek en schaarste, maar van onstuimige rijkdom.’

Bijna honderd jaar later worden we omringd door linkse mensen die juist beweren dat we ons moeten losmaken van onze overdaad. We hebben toch al genoeg? Links kijkt neer op consumentisme. Soberheid geldt als een deugd. De radicale vleugel van links wil nulgroei.

Dit moderne verraad aan oude, progressieve idealen zien we terug in de Duurzame Ontwikkelingsdoelen. Tijdens de VN-top van de afgelopen dagen hebben regeringsleiders hun handtekening gezet onder een pakket van zeventien doelstellingen voor de nabije toekomst van internationale ontwikkeling. Er is weinig ambitieus aan. Zo wordt er een eind bepleit van ‘extreme armoede’ – leven van minder dan 1,25 dollar per dag – maar hoe zit het dan als je één schamele cent meer verdient dan dat? Willen we alleen de rauwe randjes eraf? De Duurzame Ontwikkelingsdoelen reppen niet over een serieus plan om arme landen te industrialiseren en om mensen te bevrijden uit armoede, op weg naar ‘onstuimige rijkdom’.

Maar wat is de reactie geweest van zogenaamd progressieve opiniemakers op deze nieuwe ontwikkelingsagenda? Ze menen dat de doelstellingen ‘te ver’ gaan. Het zou een ‘gevaarlijke visie op ontwikkeling’ zijn. Een columnist voor The Guardian opperde dat het tijd werd op te houden om ‘arme landen te “ontwikkelen”’ (let op de aanhalingstekens) en dat we juist de rijke landen maar eens moeten ‘ont-ontwikkelen’.

Links probeert de groeiscepsis te rechtvaardigen als een moedige poging om de aarde te redden. Ze buigen slaafs voor Moeder Aarde en accepteren natuurlijke grenzen als vaststaande feiten. Zijn ze vergeten dat de oude linkse garde juist meende dat we de natuur moesten beheersen om het leven van mensen aangenamer en veiliger te maken?

Het marxisme – ja, ik ben een marxist – kwam op als een alternatief voor het idee dat de samenleving binnen natuurlijke grenzen moest blijven. Karl Marx nam het op tegen Thomas Malthus, de Britse predikant die paniekzaaide over bevolkingsgroei. Malthus, nog steeds een inspiratiebron voor velen in de milieubeweging, stelde dat de natuur grenzen stelde aan de voedselvoorziening en dat er daarom maar een beperkt aantal mensen op deze planeet kon zijn. Die stelling was een ‘beschimping van de menselijke soort’, meende Marx. Ze suggereerde dat we armoede moesten accepteren als onvermijdelijk onderdeel is van het leven en niet kon worden uitgebannen.

Of hoor wat Leon Trotsky zei. In 1923 zei deze Russische antistalinist dat de mensheid ‘serieus en voortdurend verbeteringen in de natuur’ moet nastreven. Trotsky vatte eens het radicaal-linkse gedachtegoed samen als eentje waarin ‘de macht van de mens over de natuur’ zou worden vergroot en – als heuse vrijheidsstrijder – ‘de macht van de mens over de mens’ zou worden beëindigd.

Welnu, links heeft beide deugden opgegeven. Dominantie over de natuur wordt gezien als een misdaad en het stelt regels op over hoeveel (of eigenlijk, hoe weinig) het de mensen in arme landen is toegestaan zich te ontwikkelen. Feitelijk zegt links tegen de armen in de wereld: ‘Wij hebben het hier goed, hoor, maar wíj vinden de prijs wat aan de hoge kant, dus wij keuren het niet goed als jullie onze luxe nastreven.’

Je kunt het gieten in de omfloerste taal van duurzaamheid, zoals ze bij de VN graag doen, maar zoveel misantropie kan niet worden verhuld. De Duurzame Ontwikkelingsdoelen zijn een laffe verontschuldiging voor armoede – en dat is nu precies wat links zou moeten beëindigen.


Brendan O’Neill, journalist en medewerker van Tegengeluid, is een van de sprekers tijdens het debat woensdagavond in De Balie, Amsterdam. De Groene Amsterdammer is mediapartner.

Vertaling: Marco Visscher