Soorten en maten

Laat ik vaststellen dat er gelezen boeken en ongelezen boeken zijn. En laat ik vaststellen dat er niet uitgelezen boeken zijn.

Dan zijn er ook boeken die aan een vakantie in de Ardennen doen denken, of aan een weekend in Rome, of aan avonden waarop je de hele tijd op Reinhard Mey zat te wachten, of aan een dagje uit met schoonzus en zwager en kinderen naar de Rottemeren, of aan de verhuizing van Deventer naar Westkapelle. Boeken die ervoor zorgen dat je de huisarts vergeet, boeken met afbeeldingen van popsterren die je al heel lang in je eeuwige ranglijst wilt onderbrengen, boeken met merkwaardige snippers bij pagina 264 (en 265), boeken die ruiken naar de sigaren die je opa rookte, boeken die je eetlust opwekken, boeken die maken dat je alles op historische wijze begint te zien, boeken zonder directe verwijzing naar enige oorlog, boeken die uitleggen hoe en waarom je inmiddels iemand anders had kunnen zijn, boeken die je doen snappen dat overspel een deugd is en boeken zonder hoofdpersoon, zonder dragend karakter, zonder ontwikkeling, zonder dikke mop, zonder nawoord, zonder bliksemflitsen, zonder ontbijtkoek, zonder seks. Jullie moeten weten, ik ben een kleine misdadiger. Ik ben niet die ik had willen zijn. De nacht kotst me uit, de dag verafschuwt me. Het leven is verschrikkelijk. Ik heb vrienden die nooit ofte nimmer een boek lezen, ik heb vriendinnen met jeugddelinquenten als vrienden, ik ga om met mensen die het Vreemdelingenlegioen hebben gediend, ik eet met zakkenrollers. Toshiro Mifune was altijd mijn grote held van het witte doek. Alain Delon en Michael Caine en Robert Duvall vond ik in orde, Jack Nicholson niet. Waarom weet ik niet. Wel weer liefhebber van die kop van Lee Marvin, zeker in The Killers, als die film zo heette, die film met Angie Dickinson en Ronald Reagan. Verder mocht ik graag films zien met die broer van Kung Fu. Ik ben een kleine misdadiger. Favoriete vrouwelijke acteurs heb ik niet. Begrijp me goed, ik probeer geldig te redeneren. Ik heb een boekje doorgebladerd, geschreven door een meneer met een opvallende naam. Wie nog eens met hem zou willen praten over zijn inzichten en werkwijze… zijn adres staat op pagina 111. Mijn misdadige vrienden die samen met mij een groep vormen, of lijken te vormen - die met mij een team vormen, of lijken te vormen -, die lachten wat schaapachtig om de wijsheden van Ian Fleming. Stuk voor stuk doorgewinterde en aimabele zakenlieden. ‘O ja, moeten individuen weten welke rol ze geacht worden te spelen, in goed functionerende teams?’ 'Als ik een motto of devies moet opstellen, kan ik net zo goed vijftig ruggen gaan lenen en me ergens inkopen bij dit of dat of deze of gene.’ Er zijn dus ook boeken die doen denken aan andere boeken. Boeken over paleizen waaruit alle deuren allang zijn weggehaald, boeken over kinderopvang en principes. Boeken met instructies voor acteurs in opleiding, schimmige dames en heren die misschien drie huizen verderop wonen en studeren op effectieve manieren om nieuwe verschrikkingen te organiseren, in een prettige atmosfeer.