SP

SP: euforische verwarring

AMSTERDAM – Ik ben een beetje in de war. Maar ik ben de enige niet. De uitslagen stromen binnen, en niemand kan er omheen. Het is weergaloos wat hier gebeurt. De Socialistische Partij breekt alle records. Er is geen gemeente waar de partij in zeteltal afneemt, en de procentstijgingen die gemeld worden bevatten meestal dubbele cijfers. Maar er klopt iets niet. Hier heerst niet de uitgelaten stemming die je zou verwachten. Blijkbaar slaat de monsteroverwinning de aanwezigen, de journalist incluis, murw.

Alleen voor genodigden, meldt een lullig geprint A4tje bij de linkeringang van de Melkweg. De rechterdeur is voor het publiek van Mando Diao, een jonge (slappe) rockband uit Zweden. Daar staat aan het begin van de avond een rij, voor de SP-deur is het rustig. Maar hoe later het wordt, hoe drukker de brede mannen bij het metaaldetecterende poortje het krijgen. De SP heeft flink in het rond gestrooid met uitnodigingen. Al snel puilt de socialistische helft van de Melkweg uit van mensen die niet kunnen wachten tot het feest losbarst. Maar het wil maar niet.

In de zaal ziet het rood van de sweat-shirts-met-tomaat. Ze zijn voorzien van kapuchon, maar het model is nét lullig. Nee, dit is geen hippe partij. Het programma is eigenlijk heel behoudend: er moet van alles teruggedraaid. De neoliberale ingrepen in de sociale voorzieningen voorop. De aanhangers die zich hier verzameld hebben doen geen enkele moeite jong en fris te zijn. Waarom zouden ze ook? Op het balkon komt een jongen naast me staan. Hij is veertien, zegt hij. Je ziet hem moeiteloos voor je als dertiger, met gegroefder gelaat, hetzelfde haar en hetzelfde brilletje. Ons gesprek wordt onderbroken. Er brult iemand in een microfoon.

Zojuist, om ongeveer half tien, toonden de beeldschermen in de zaal dat iets meer dan 22% van de stemmen was geteld. De tussenstand was genadeloos. De SP bleek van negen zetels naar vijfentwintig geschoten. En nóg barstte het niet los. Nog viervijfde van de stemmen te gaan, laten we niet voorbarig zijn, zag je de SP-ers denken. Maar de partijleiding weet genoeg. Deze overwinning kan de partij niet meer ontglippen.

De stem in de microfoon schreeuwt iets over historische winst. De jongen naast me juicht mee met de zaal. Beneden vormen jonge partijaanhangers een haag. En daar komen ze, de aanstaande socialistische parlementariërs. Ze rennen het podium op. Het campagnelied klinkt. Nu! SP! Waar is Jan Marijnissen? De zaal scandeert zijn naam. Daar komt hij, met vijf cameraploegen om hem heen. Op het podium ziet hij akelig bleek in het televisielicht. “Dit is de dag waarop de socialen de liberalen zijn gepasseerd”, roept Marijnissen. “We zullen ervoor zorgen dat Nederland menselijker en socialer wordt.”

Het feest lijkt los te barsten. Maar nóg loopt het niet helemaal lekker. De nu bomvolle zaal is in hoera-stemming, maar het echte feestje vindt plaats op het podium. Daar hossen de bijna-Kamerleden op het campagnelied. Ze onttrekken roerganger Marijnissen aan het zicht. Vanaf het balkon is te zien hoe hij de microfoon onder de neus duwt van jongedames achter op het podium. Mannen slaat hij over. Eén jonge vrouw trekt de aandacht. Ze staat vóór op het podium en draagt een tomaatrode jurk met blote schouders, waarover ze een zwarte stola heeft gedrappeerd. Ze straalt. Agnes Kant straalt ook, maar dan grimmiger. Steeds weer wurmt ze zich vóór de vrouw-in-jurk. Ze doet het vast niet expres, en deed ze dat wel, dan faalde ze jammerlijk. Agnes krijgt rode kerstlichtjes omgehangen. Help niks. Het charisma van de jurkvrouw is verpletterend. Dit is Renske Leijten, kandidaat nummer negen. Ze is 27 jaar jong. Die gaat de komende tijd platgeïnterviewd worden.

De opwinding ebt weg, Jan Marijnissen vertrekt naar het televisiedebat in Hilversum. De aspirant-parlementariërs verdwijnen in het publiek, maar de zwarte stola met volle lach duikt steeds weer op. De deejay draait oude koek. De Beatles, de Stones, een vergrijsd nummer van de Red Hot Chili Peppers. Op nog geen kilometer afstand treden nu in Studio Desmet, voor VPRO’s 3voor12, de Eagles of Death Metal op, de nieuwste sensatie van rock ’n roll hero Josh Homme, die eerder furore maakte met Kyuss en Queens of the Stone Age. De naam is een geintje - met death metal heeft de band niets van doen. Met vernieuwende popmuziek wel. Zou iemand hier ooit van Homme gehoord hebben? Met pijn in het hart besef ik dat ik het concert volledig zal missen. Of zal ik ertussenuit knijpen om nog een staartje mee te pikken?

In de hal besteedt bijna niemand aandacht aan de tv-schermen waarop de verkiezingsuitzending van de publieke omroep te zien is. Hilversum schakelt over naar de Partij van de Arbeid. Wouter Bos maakt zich op om zijn toespraak te houden. Als hij zijn mond opent, barst in de Melkweg Sunday Bloody Sunday van U2 los. Vast een favoriet van de halfbejaarde deejay – hij heeft het volume flink opgeschroeft. Bos zegt iets over dat hij altijd in het een of ander geloofd heeft. Niemand hoort hem, niemand kijkt. Geert Wilders staat maar liefst op acht zetels met zijn Partij voor de Vrijheid. Ik merk dat ik instinctief mijn hand voor m’n mond sla. Om me heen wordt echter nauwelijks gereageerd. Maar dan worden voor het eerst de mogelijke coalities op een rij gezet. Nu is het dringen voor de buis. De PvdA heeft een flinke dreun gekregen: 33 zetels, dan nog. Het zullen er uiteindelijk 32 worden.

Have you heard the news today/ I can’t close my eyes and make it go away, zingt Bono Vox.

Dit is de gevreesde overwinningsnederlaag. Langzaam dringt tot de SP-aanhangers door dat de hier fel gewenste linkse coalitie van PvdA, GroenLinks en SP er niet in zit, zelfs niet met de ChristenUnie. De enige mogelijkheid voor de SP om te regeren is centrum-links, met het CDA en de PvdA. Maar of dat de voorkeur heeft van Balkenende, wiens partij met 41 zetels opnieuw de grootste is geworden?

En dát is het moment dat het feest echt losbarst. Al zou ik willen, ik kán niet meer weg. Dat later de SP er nóg een zetel bij heeft en de PvdA weer eentje minder, dondert niet. “Die coalities komen morgen wel!”, tettert iemand in mijn oor. Rond enen beginnen de gesprekken bizar te worden. “Ik doe er niet toe”, zegt een beeldschone jonge vrouw die zo, hopla, de ene na de andere impressionistische analyse van het feest opdist. Iemand begint over een F16-piloot, en bedenkt zich opeens dat het toch een deejay betrof. Ik begin het spoor echt bijster te raken als een bekende een rake opmerking plaatst over broodjes kroket. Op het hoogtepunt van mijn verwarring zwaait iemand naar me. Het is Sophie Hilbrand, van BNN.

Opeens is het stil. Mensen om me heen bewegen ritmisch, brengen glazen naar hun mond, maken tuitende bewegingen met lippen, morsen drank. Alles vertraagt. Sophie Hilbrand, van BNN, zwaait naar me.

Leve de SP!

Het is waarlijk feest.

Links:

http://www.eaglesofdeathmetal.net/ http://en.wikipedia.org/wiki/Eagles_of_Death_Metal