Spanjaarden plegen culinaire zelfmoord

Barcelona - Spanje, of preciezer Catalonië en Baskenland, heeft de beste restaurants en de beste koks ter wereld, en niets is zo gezond als de Mediterrane keuken. Dat zeggen mensen die ervoor doorgeleerd hebben tenminste. Toch eten Spanjaarden steeds smeriger en ongezonder. In moordend tempo zijn ze in de afgelopen jaren opgeklommen naar de topposities op de lijst van vetste Europeanen.

Het resultaat is dat bijna de helft van de Spaanse kinderen tussen zes en negen jaar te dik is. Eén op de vier heeft overgewicht en bijna twintig procent valt in de categorie zwaarlijvig, dus met een body mass index van meer dan dertig. Dat staat in een zojuist gepubliceerd landelijk onderzoek. En wie op straat een beetje om zich heen kijkt, gelooft dat meteen.
Zulke aantallen kun je gerust alarmerend noemen. Te dikke kinderen worden vrijwel zeker zwaarlijvige volwassenen, met alle gezondheidsrisico’s van dien. Minister Leire Pajín van Volksgezondheid noemde de onderzoeksresultaten dan ook ‘zeer verontrustend’. Ze toonden aan dat zwaarlijvigheid meer bij jongens dan bij meisjes voorkomt en met name bij kinderen uit gezinnen met een laag inkomens- en opleidingsniveau. Naast te weinig slaap en beweging is slechte voeding een beslissende factor.
Spanjaarden keren de traditionele Mediterrane keuken massaal de rug toe. Volgens Gregorio Varela van de Spaanse voedingsstichting FEN ligt dat deels aan de toegenomen welvaart: ‘Wie meer geld op zak heeft, gaat niet meer groenten, brood of kikkererwten eten. Wel meer proteïnen, vlees en voedingsmiddelen die rijk zijn aan vet en suiker.’ Hoewel overal in Europa de traditionele eetcultuur afbrokkelt, blijkt dit nergens zo snel en drastisch te gebeuren als in Spanje.
Volgens voedingsdeskundige Varela denken veel Spanjaarden ten onrechte dat het Mediterrane dieet duur is. En terwijl Spanjaarden hun trots altijd ontleenden aan de hoogstaande kwaliteit van de specialiteiten uit hun geboortestreek is de prioriteit verschoven van kwaliteit naar kwantiteit. ‘We maken de keuze van ons menu op basis van de verhouding prijs-omvang. We willen meer voor minder’, zegt Varela. Dat is dan een formidabele overwinning van de fastfood-reclamecampagnes. Of misschien is het gewoon de prijs van de verstedelijking.
Misschien moet Ferran Adrià - ook wel bekend als de Messi van de Catalaanse keuken - zich er eens mee bemoeien. Niet zozeer op zoek naar nieuwe en op zich best leuke hoogstandjes als hapjes die exploderen in de mond, maar om het volk te verzoenen met zijn eigen keuken.