Spanje arresteert klokkenluider

Barcelona – Hij is bang, want hij heeft machtige vijanden. Hij vreest zelfs voor zijn leven en verzet zich uit alle macht tegen uitlevering. Toch hebben we het niet over Julian Assange, al is het geval van Hervé Falciani zeker zo intrigerend.

Falciani wordt op 1 juli opgepakt in Barcelona. Dat de Spaanse politie naar zijn papieren vraagt is stom toeval, want Falciani stapt aan wal uit een schip dat afkomstig is uit Sète (Frankrijk) in Schengengebied. Zo ontdekt de Policía Nacional dat Zwitserland een internationaal aanhoudingsbevel tegen hem heeft uitgevaardigd. Falciani, die de Franse en Italiaanse nationaliteit heeft, zou zich schuldig hebben gemaakt aan schending van het heilige der Zwitserse heiligen: het bankgeheim.

Eigenlijk bestrijdt niemand dat, om te beginnen Falciani zelf niet. Maar is dat een misdrijf of verdient de veertigjarige informaticaspecialist van de Britse bank hsbc een standbeeld voor zijn bijdrage aan de strijd tegen de belastingontduiking en het witwassen van illegaal vergaarde kapitalen? Terwijl hij de systemen voor klantbeheer stroomlijnde, kopieerde Falciani op het hsbc-kantoor in Genève twee jaar lang de dossiers van zo’n 130.000 veronderstelde belastingontduikers. Toen de Zwitserse justitie hem op het spoor kwam, week hij uit naar Frankrijk, een land dat zijn onderdanen niet uitlevert. Daar stelde hij zijn materiaal ter beschikking aan de autoriteiten en hielp hij de belastingdienst bij het ontcijferen van de gegevens. Voor de Franse televisie beriep hij zich op zijn burgerplicht: ‘Als je ontdekt dat de internationale bankstructuren geen ander doel dienen dan de belastingen ontduiken, wat doe je dan? Of je hangt de struis­vogel uit, of je probeert er iets tegen te doen.’

Wat zijn motieven ook geweest zijn, de resultaten van Falciani’s handelwijze zijn spectaculair. In Frankrijk int de belastingdienst dankzij Falciani 1,2 miljard. De Italiaanse politie becijfert het verduisterde kapitaal dat nu aan het licht komt op ruim vijf miljard. Ook de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk maken gebruik van Falciani’s dossiers om belastingfraudeurs te vervolgen. In Spanje spreekt de staatssecretaris van Financiën van ‘de grootste regularisatie uit de geschiedenis van de fiscus’. Zes miljard euro zwart kapitaal van 659 steenrijke Spanjaarden komt aan het licht.

Gaat Spanje Falciani uitleveren? De Zwitsers zijn des duivels, maar schending van het bankgeheim is in Spanje geen misdrijf; de wet verplicht zelfs elke aanwijzing van witwassen te melden. Het zou een staaltje cynisme zijn om iemand uit te leveren voor een ‘misdrijf’ die diefstal van miljarden belastinggeld heeft verijdeld.