Spanje int te weinig geld

Barcelona – ‘We betalen net zo veel belasting als de Zweden’, kon je overal in Spanje horen na de recente belastingverhoging van premier Rajoy, ‘en toch ligt het niveau van de openbare dienstverlening hier ver onder het Zweedse.’ Dat klonk behoorlijk onrechtvaardig. Waar bleef dan al dat belastinggeld? Dat werd verkwanseld. Daar moest dus maar eens flink de bijl in.

De redenering heeft de charme van de eenvoud. Bovendien twijfelt niemand eraan dat de openbare dienstverlening in Spanje het moet afleggen tegen pakweg de Zweedse of de Nederlandse. En met de belastingverhoging van Rajoy – die natuurlijk geen belastingverhoging genoemd werd maar ‘tijdelijke solidariteits­toeslag’ – komt het hoogste tarief van de inkomstenbelasting nu uit op 52 procent. Dat tarief is inderdaad hoger dan wat de hoogste inkomens in de meeste Europese landen betalen en vergelijkbaar met het Nederlandse en Zweedse.

Alleen is er een belangrijk verschil: in Spanje betaalt bijna niemand dat hoogste tarief. Alleen wie meer dan driehonderdduizend euro per jaar verdient moet 52 procent ophoesten. In Nederland betaal je het maximale tarief (ook 52 procent) al vanaf 56.000 euro. Met een jaarsalaris van dertigduizend euro betaal je in Spanje dertig procent. In Nederland is dat 42 procent en de meeste eurolanden wijken daar niet ver van af. Dat Spanjaarden veel belasting zouden betalen is vanuit Europees perspectief dus onzin.

Toch zijn het vooral de Spaanse werknemers die voor het gros van de belasting­opbrengst zorgen. Voor bedrijven is Spanje een feest. In theorie betalen ze dertig procent vennootschapsbelasting. Maar in de praktijk dragen ze na toepassing van een oneindige reeks aftrekposten slechts 9,9 procent af. Volgens de beroeps­vereniging van belastinginspecteurs vermommen veel welgestelde Spanjaarden hun persoonlijke inkomen als bedrijfswinst en betalen zo praktisch geen belasting.

Eurostat bevestigt het beeld van een zwak fiscaal stelsel. Spanje haalt 30,4 procent van het bruto binnenlands product op, negen procentpunten onder het gemiddelde van de eurozone. Als het land belasting zou heffen als zijn buren zou de overheid jaarlijks negentig miljard meer inkomsten hebben. Dat is drie maal zo veel als de regering dit jaar moet bezuinigen om de met Brussel afgesproken begrotingsdoelstelling te halen. De extra bezuiniging van tien miljard op onderwijs en gezondheidszorg die Rajoy afgelopen maandag aankondigde zou dus tamelijk eenvoudig vermeden kunnen worden.