Speciale eenheid ontkracht mythes rond no-deal-Brexit

Londen – Hoewel vóór het EU-referendum het gerucht de ronde deed – waarschijnlijk verspreid door minister Michael Gove – dat koningin Elizabeth, de belichaming van de moderne Britse geschiedenis, een brexiteer is, koesteren tegenstanders van een no-deal-Brexit het idee dat ze dit vermeende onheil helpt te voorkomen. Zo zou ze nee kunnen zeggen wanneer premier Boris Johnson verkiezingen zo lang uitstelt dat hij de Britten tijdens het parlementaire campagnereces uit de EU kan slepen.

Het is onwaarschijnlijk dat de vorstin zich in de slotdagen van haar ongeëvenaarde regeerperiode laat verleiden, verlagen, tot politiek ingrijpen, maar het tekent de paniek binnen Remain-kringen. Eurogezinden komen erachter dat Johnson het meent als hij het over een do-or-die-Brexit heeft. Een motie van wantrouwen, die begin september wordt verwacht, is op zichzelf geen middel om een ‘no deal’ te voorkomen, tenzij de oppositie binnen twee weken tijd een alternatieve regering weet te vormen.

Wanneer dat niet lukt, zal de tijd ontbreken om een wet te vormen die een ‘no deal’ onconstitutioneel maakt. Wat dan rest is een juridische procedure om te voorkomen dat Johnson daags na 31 oktober, de Brexit-deadline, verkiezingen houdt. Tegenstanders zullen verwijzen naar een oordeel van de bekende rechter Lord Denning waarin staat dat verkiezing niet mag worden uitgesteld om in de tussentijd een cruciale beslissing te nemen. Zulke momenten doen eraan herinneren dat de Britten een levende constitutie hebben in plaats van een geschreven.

Johnson wekt de indruk niets te vrezen. Hij is ervan overtuigd zowel verkiezingen als een nieuw referendum te kunnen winnen. Belangrijker is dat hij ‘no deal’ niet als een ramp ziet, zoals vele anderen dat wel doen. Moed kan hij putten uit de woorden van het hoofd van de douane in Calais die de voorspelde chaos omschreef als ‘c’est la bullshit’ en de baas van Bentley die een ‘no deal’ ‘vervelend’ noemde, maar niet het einde van de wereld. Dat laatste geldt voor brexiteers als positief.

Inmiddels heeft de regering-Johnson een eenheid in het leven geroepen die no-deal-mythes en -halve waarheden moet ontkrachten, zoals het bericht dat er 45.000 koeien moeten worden geslacht in Noord-Ierland. Dit geruststellende initiatief, dat als ironie wordt gezien, staat onder leiding van minister zonder portefeuille Michael Gove, die verantwoordelijk is voor no-deal-zaken en voorafgaand aan het referendum reeds waarschuwde om niet te veel waarde te hechten aan opinies van experts.