Media

Speculyse

Wat heb je anno 2013 nodig om journalist te zijn? Een glazen bol, een paar tarotkaarten en het lef om voor een miljoenenpubliek uit je nek te kletsen.

Meer niet.

Dat komt: ooit ging nieuws over wat er gebeurd was. Oh, how times have changed! Tegenwoordig is nieuws: dat wat er eventueel, mogelijk, misschien, vermoedelijk staat te gebeuren.

Medium afbeelding 14

Bewijsstuk één: Lance Armstrong. Uren zendtijd en een onnoemelijke hoeveelheid nieuwsberichten werden er afgelopen week gewijd aan het feit dat de zevenvoudig winnaar van de Tour de France zijn dopinggebruik wel eens zou kunnen gaan bekennen op de bank bij Oprah Winfrey. Nieuwsuur, NOS op 3, Studio Sport, de Volkskrant, NRC, ja, zelfs The New York Times: allemaal speculeerden ze enthousiast hun potje mee. Mócht Lance bekennen, wat zou daar dan in potentie de implicatie van zijn? En mócht Lance toch ontkennen, waarom dan in hemelsnaam bij Oprah Winfrey op de bank?

Nieuwsuur trommelde zelfs haar VS-correspondent Tom Kleijn op, die via de satelliet kwam uitleggen dat Amerika een enorme ‘spijtbetuigingscultuur’ had. Huilende helden: daar smolten Amerikanen voor. Kortom, mócht Lance bekennen – en dat stond dus nog helemaal niet vast – dan zou dat zeker goed zijn voor zijn imago. De Volkskrant vatte het nieuws ondertussen nog eens handzaam samen in een artikel getiteld: ‘Waarom Lance Armstrong wel/niet bekent’.

Doorkruisen wat niet van toepassing is.

De media waren nog niet uitgespeculeerd over Lance of het volgende gerucht diende zich al weer aan: Jeroen Dijsselbloem, onze minister van Financiën, zou wel eens voorzitter van de eurogroep kunnen worden. Aanleiding genoeg om wederom in de horoscoopstand te gaan. ‘Vanaf morgen bepaalt Europa alles wat er in ons land gebeurt, maar dan horen we het tenminste wel als eerste’, luidde de alom gedeelde speculyse. Premier Rutte probeerde het nog wel (‘De benoeming staat nog allerminst vast’), maar Dominique van der Heyde wist wel beter: ‘Meneer Rutte, ik kijk u even heel diep in de ogen: hij wordt het toch gewoon?’ Waarom dit soort cruciale benoemingen zich eigenlijk in de achterkamertjes voltrekken (Rutte: ‘Dit gaat volgens het systeem dat uiteindelijk iemand komt bovendrijven’) werd verder niet gevraagd. Het democratisch tekort van Europa is kennelijk van weinig nieuwswaarde – ik vermoed vanwege de nogal feitelijke aard ervan.

Net toen ik dacht dat er wel genoeg gewaarzegd was voor vandaag voltrok zich de natte droom van ieder mediaorakel: het begon te vriezen. En u weet inmiddels wat dat betekent: Hilversum voorziet Elfstedentocht. Ik schat dat de thermometer al een uur of vier op minus twee graden stond, toen De Telegraaf al van ‘schaatskoorts’ en ‘ijspret’ begon te dromen. Door het hele land trokken roedels cameraploegen, op zoek naar een Fries met rode koontjes die alvast de ijsdikte op wilde meten. Niet dat er al ijs lag, maar toch. Je weet maar nooit. De nachtvorst hoeft maar een maand of wat aan te houden en we zijn nog maar drie wakken verwijderd van de tocht der tochten. Daar kun je niet vroeg genoeg verslag van doen.

Tweeduizend jaar geleden hadden de Grieken en Chinezen al orakels. Wijze halfgoden die op mysterieuze wijze de toekomst konden voorspellen. Nu, tweeduizend jaar later, hebben we die orakels nog steeds, al staan ze niet meer in Delphi, maar voor de camera’s van de NOS of SBS. Ze heten journalist, deskundige of commentator en weten altijd haarfijn te vertellen wat ons te wachten staat. Althans, dat doet de overgave waarmee het wordt verteld vermoeden. Dat het gros van al die speculyses nooit uitkomt, weerhoudt in ieder geval niemand ervan ze te verkondigen.

De Amerikaanse hoogleraar psychologie Philip Tetlock volgde twintig jaar lang 284 journalisten, commentatoren en deskundigen op de Amerikaanse televisie en verzamelde zo 82.361 voorspellingen. Die controleerde hij op hun daadwerkelijke uitkomst en hij concludeerde: ‘Deskundigen voorspellen niet beter dan een chimpansee die een pijltje naar een dartbord gooit.’ Sterker nog: mediapersoonlijkheden die er statistisch vaker naast zitten dan als ze maar wat zouden gokken, worden het vaakst op tv uitgenodigd. Noem het het Jan Mulder-effect: hoe bouder, hoe beter.

Op nrc.nl staat sinds kort een quiz. ‘Voorspel het nieuws van morgen’ heet het. De bedoeling is om ‘ja’ of ‘nee’ te klikken op stellingen als: ‘VVD haalt morgen meer dan 24 zetels in peiling van Maurice de Hond’ en ‘Ireen Wüst wint morgen de 3000 meter op het EK’. Voorspel je alles goed, dan kun je ‘mooie prijzen’ winnen. Vroeger had je daar geluk bij nodig.

Tegenwoordig is een abonnement op een krant voldoende.