Commentaar: China

Spelen met mensenrechten

Wij waarschuwen de Volksrepubliek China nog éénmaal! — zo was de toon toen in 1993 de Olympische Spelen aan het grootste land ter wereld voorbijgingen. Niet dat de afwijzing van China iets geholpen heeft, de Chinese autoriteiten gingen op volle kracht door met het schenden van mensenrechten. Zal de toewijzing van de Spelen nu dan wel zorgen voor meer openheid en verbeterde sociale omstandigheden, zoals de redenering van het Olympisch Comité luidt? Helaas, de ongeveer achttienhonderd executies van de afgelopen drie maanden laten het tegendeel zien van wat men noemt «goede wil».

McDonald’s, Coca-Cola, Heineken, Nike, Panasonic, Samsung, Fuji, Kodak, Shell, General Motors, TimeWarner en Visa — de sponsors van de Olympische Spelen moeten opgelucht adem hebben gehaald omdat ze straks niet de reclameborden van Toronto hoeven te beplakken. Op de westerse markt is al lang een eigen plek veroverd. Maar China, een lonkende markt van 1,3 miljard consumenten! Het is nu investeren om alvast een flinke voorsprong te nemen op Pepsi, Puma, Texaco en Budweiser.

Alleen die mensenrechten! De Olympische Spelen kwamen als geroepen. De Olympische gedachte dat sport verbroedert, de propagandaslogan die door geen normaal mens serieus wordt genomen, kwam uitstekend uit. Het door grote bedrijven gedragen spektakel mag dan in naam een onafhankelijk comité hebben, in de praktijk is het mondiale, geldverslindende media-evenement zo afhankelijk van financiering, en dus van zijn sponsors, dat de nieuwe voorzitter van het Olympisch Comité, Jacques Rogge, bij aantreden verklaarde dat de kosten omlaag moeten.

Dus werd het China. Boodschap: de wereld brengt zijn Chinese sportbroeders Coca-Cola en democratie.

Helaas weerlegt de geschiedenis die boodschap: Berlijn 1936. Misschien was er verbroedering, en was er aandacht voor de misstanden door middel van een pantergroet, de voorbereiding op de holocaust leed er niets onder.

Of Moskou 1980: voor de mensenrech ten maakten de Spelen niets uit. De zittende regimes van nazi-Duitsland en de communistische Sovjet-Unie grepen de Spelen aan om hun bewind extra legitimiteit te geven.

Ook de Chinese leiders vierden hun feest afgelopen vrijdag alvast in stijl: op een podium boven een portret van Mao, een van de grotere massamoordenaars uit de wereldgeschiedenis.