Spelling

In de krantenwereld heerst gierende onzekerheid over de invoering van de nieuwe spelling. Wel doen, niet doen? Geheel of gedeeltelijk? Vrij Nederland heeft de nieuwe spelling stilzwijgend al ingevoerd, blijkens de woorden ‘pannenlap’, ‘West-Duitse’ en ‘Oost-Europese’ in een artikel uit januari over oost-Duitsers.

Het NRC Handelsblad zal spoedig volgen, want dat heeft zojuist tweehonderdvijftig Groene Boekjes aangeschaft. Trouw biedt, vooruitlopend op de invoering, de lezers alvast een ‘Spelling(s)bijlage’ aan, Het Gele Krantje genaamd, dat op 3 april verschijnt. Regels kunnen ze daar inderdaad wel gebruiken: in een artikel over jeugdherbergen in de krant van afgelopen zaterdag valt achtereenvolgens 'geite(n)harensokkenimago’, 'geitenwollensokkentypes’ en 'geitewollensokkencampagne’ te lezen.
Is het spellingdebat dan in de kiem gesmoord eer het goed en wel is losgebarsten? Standaard-redacteur Ludo Permentier en de andere journalisten in 'Het kippenei-debat’ dat De Groene Amsterdammer in januari organiseerde, hadden zeer strijdbaar geklonken: 'Als wij met onze kranten zeggen: het gaat niet door, dan gaat het niet door.’ Permentier: 'Afgelopen donderdag heeft de Vlaamse pers een motie opgesteld, gericht aan de Nederlandse Taalunie.’ In de motie wordt het belang van een officiele spelling benadrukt en bezorgdheid geuit over de onduidelijkheden in de nieuwe woordenlijst. De Taalunie wordt verzocht 'deze “grijze zone” uit te klaren. De nieuwe spelling zou leerbaar moeten zijn, en dat is ze voorlopig niet.’ Ondertekend: een tiental Vlaamse kranten en tijdschriften alsmede de Nederlandstalige redactie van persagentschap Belga.
En de Nederlandse collegae? Permentier: 'Een dag eerder heb ik hier in Brussel informeel overleg gevoerd met Jan van Groesen van het ANP en een paar Nederlandse krantemensen. Er was veel ongenoegen en het ANP werd uitdrukkelijk verzocht de invoering van de nieuwe spelling uit te stellen. Maar het ANP meet zichzelf nogal wat gezag toe in taalkundige kwesties en houdt voet bij stuk.’ Jan van Groesen, adjunct- hoofdredacteur van het ANP en lid van de spellingcommissie van de Taalunie: 'Wij stellen niets uit, wij voeren de nieuwe spelling per 1 maart in. Wij hebben de afgelopen drie maanden geregeld overleg gevoerd met het Genootschap van Hoofdredacteuren en hebben nooit geluiden gehoord dat men de spellingwijzigingen niet wilde. Men vergeet nogal eens dat de spellingwijziging van kracht werd op het moment dat het nieuwe Groene Boekje verscheen. De officiele invoeringsdatum van 1 september 1997 geldt alleen voor het onderwijs. Wij voeren het besluit dus nu gewoon uit. De Taalunie heeft de spelling na uitvoerig onderzoek vastgesteld en zij is voor het ANP het normerende gezag.’
Volkskrant-redacteur Han van Gessel heeft na het Groene-debat via zijn hoofdredacteur geprobeerd om enige beweging te bewerkstelligen bij het Genootschap van Hoofdredacteuren. Voorlopig zonder succes. Van Gessel: 'Maar morgenmiddag hebben we wel uitgebreid overleg op de redactie. Ik stel voor de nieuwe spelling hier per 1 september in te voeren, maar er loopt hier op de redactie een flink aantal mensen rond die de petitie van Anneke Reinders tegen de nieuwe spelling heeft ondertekend.’
Jan Greven, hoofdredacteur van Trouw en voorzitter van het Genootschap, meldt dat de kranten 'niet gelukkig’ zijn met de manier waarop het ANP de invoering van de spelling doordrukt. 'Er is kennelijk veel prestige mee gemoeid.’ De kranten zullen dit najaar de nieuwe spelling gaan hanteren, zo meldt Greven. Afgesproken is dat ze ieder voor zich een oplossing zoeken voor de spellingproblemen die de Taalunie en Van Dale niet of slecht hebben opgelost. Gaan de hoofdredacteuren dus niet net als hun Belgische collega’s aan de bel trekken bij de Taalunie? Greven: 'Het Genootschap zal zich waarschijnlijk bij de Belgische motie aan de Taalunie aansluiten.’
Vooralsnog komt de heftigste kritiek op de nieuwe spelling uit de reclame. Een advertentie die nieuwe Nederlandstalige cd’s onder de aandacht brengt, kopte verleden week: 'Neuk de nieuwe spelling!’