Toneel

Spindoctor-gehaktmolen

Toneel: Mightysociety1 van en door Eric de Vroedt

Zou die gereformeerde gluipekop minister Donner voor zijn plannetje om het wetsartikel (uit 1932) tegen blasfemie uit de secretaire van zijn opa te jatten advies hebben gekregen van een spindoctor? Dan heeft die spindoctor zitten slapen bij de colleges van Ton Elias en Gijs Wanders: zéér foute timing. Zou Donner zijn oliedomme foute ideetje hebben gedeeld met Burgervader-Dickerdack-in-oorlogstijd Balkenende? Ik vrees van wel. Die calvinistische zwatelaar zal het vast een briljant plan hebben gevonden: de aandacht van slachtoffer Theo van Gogh en moordenaar Mohammed B. snel afleiden naar «de grenzen van het toelaatbare in de vrijheid van meningsuiting». JPB’s nachtmerrie is hem immers ondertussen door zíjn spindoctors al lang ingefluisterd. Dat – in het verlengde van een afgedwongen verbod op radicale imams en foute moskeeën – de MP binnenkort door de Tweede Kamer naar kardinaal Simonis wordt gestuurd, met de boodschap dat de kerkbrieven van paus Johannes Paulus II over het Vaticaanse verbod op condoomgebruik niet meer in de kerken mogen worden voorgelezen. Een dergelijke déconfiture kun je beter vóór zijn. Door álle poten tiële blasfemisten op tijd preventief te fouilleren.

Deze onzinnige dagdroom overviel me na een voorstelling die gehakt maakt van de jonge mythe over «het-land-in-de-war» dat «zijn-onschuld-verloren-heeft»: Mightysociety1, geschreven en geregisseerd door Eric de Vroedt, eerste deel van een serie van tien voorstellingen die De Vroedt in de komende zes à zeven jaar (ja, ja, u leest het goed, die De Vroedt denkt groot) wil realiseren. Toneel over de iconen van onze tijd, scènes over de waan-van-de-dag. In deel 1 woedt de waan-van-de-dag in een troosteloos conferentiecentrum ergens in Nederland. Jos Kweker (het zou ook Quaker kunnen zijn) is nummer 2 van «dé partij» die in rap tempo lijsttrekkers aan het verslijten is. De vorige, Pieter Troostwijk, is om allerlei redenen afgevoerd (ik moet ervoor oppassen in deze recensie niet te veel details van de plot te verklappen) en Jos is dus de automatische nummer 1. Maar de tweelingbroer van Jos, Roy, die iets in communicatie doet, spindoctor dus, heeft andere plannen: hij lanceert de ideale politieke media-Barbie van mannelijke kunne: Bob Anderson. De vrouwelijke Raspoetin van de partij, Charlotte – een kruising tussen de vrieskist Condoleezza Rice en de door prozac van hot naar her wankelende LPF-ex-politica Winny de Jong – speelt op de achtergrond een dubieuze rol. De uitkomst van het gevecht is niets minder dan onthutsend: een krankzinnig «reality-televisie»-plan, dat door de actualiteit ondertussen linksom en rechtsom is ingehaald, en waar de suffige tweede man van «dé partij» uiteindelijk in meegaat.

Mightysociety1 is een voorstelling die verbluft tot op de rand van over-the-top-satire, zonder patserig of karikaturaal te worden. De tekst is een kalasjnikovsalvo aan verwijzingen naar de actualiteit, zonder gewild politiek theater te willen zijn. Het is een prutje van polderlandse politieke kneuterigheid, geleidelijk overgaand in de couscous van Haagse verwarring, en dan schakelend naar pure politieke sciencefiction. De drie personages zijn prachtig van bouw. Eeuwige-tweede-partijman Jos (Thomas Oerlemans) is een stil-verbaasde, af en toe razende en aan het eind ruggelings in de voor hem bestemde valkuil lazerende streepjespak-politicus. Partij-Raspoetin Charlotte (Jara Lucieer) is in de eerste helft van de voorstelling op het randje van irritant (veel geïllustreer en geïmiteer), daarna schakelt Lucieer effectief van totale afbraak naar meegaandheid in een krankzinnig plan.

De bedenker van dat plan is Roy, de wilde dromer over «de politicus als ultieme performer», gespeeld door Jeroen Spitzenberger. Hij trekt een acteerregister open dat zó ongelooflijk breed is dat je hem bijna niet bij kunt houden. Ik was blij dat hij op driekwart van de voorstelling even buiten beeld ging pissen. Spitzenberger jumpt moeiteloos van Groucho Marx in Ko van Dijk, hij transformeert even snel van een Teletubbie naar een reclameschertsfiguur, hij schakelt van de imitatie van een bestaande politicus naar de nachtmerrie van een door spindoctors in elkaar gefabriceerde Lego-figuur, de Real- Klischee-Politiker.

Deze anderhalf uur durende formule-1-race-theater-ervaring smaakt beslist naar meer, véél meer.

Mightysociety1 is tot en met 21 december nog te zien in Arnhem, Purmerend, Haarlem, Groningen, Utrecht en Rotterdam. Informatie: www.mightysociety.nl