Spookrijders op de digitale snelweg

Het was een beetje spelen met vuur. In april zette het piepkleine Haarlemse bedrijfje Vuurwerk de complete telefoongids van Nederland op het Internet: Webtel. Daar was PTT Telecom, die immers verdient aan telefoongidsen, niet blij mee. Webtel heeft onze CD- Foongids gekraakt, veronderstelde de PTT.

Nietes, zei Webtel, ‘databestanden genieten geen auteursrechtelijke bescherming en we gebruiken verder eigen software om de zaak te ontsluiten. Wij doen wat iedereen mag doen: concurreren met PTT Telecom.’ De rechter oor deelde anders: Webtel moest van het Net af en vijftienduizend gulden schadevergoeding betalen.
Jammer, dat was het einde van een nuttig Internet- initiatief. Je kon zelfs je e-mailadres laten toevoegen. Maar het was te verwachten dat er auteursrecht op de PTT-verzameling van telefoonnummers zou rusten. Auteursrechten gelden voor alle soorten media; het Internet staat niet boven de wet. Maar wel boven geografische grenzen. Zo kent Amerika geen copyright op telefoonboeken - wat als Webtel de gids aldaar op een server zou zetten?
Strikte handhaving van de wet kan sowieso nogal onzinnig uitvallen, zoals bij de Buma/Stemra-regeling voor muziekfragmenten op het Internet. De Buma (http://www.buma.nl) stelt pontificaal: 'Wij doen in auteursrecht.’ Op muziekgebied dus. Da’s nuttig voor het geval iemand aan de haal gaat met jouw liedje, daar geld mee verdient en jij er niks van terugziet. Maar de 'tijdelijke regeling’ voor het Internet geldt voor gratis aangeboden muziek en treft vooral fans. Kleine gebruikers (met maximaal vijf minuten aan muziek op hun homepage) moeten de Buma een tientje per maand betalen, grote gebruikers honderd gulden per maand.
’t Is duidelijk een proefballonnetje: 'We willen inspelen op het experimentele karakter van muziekverspreiding op het Internet.’ Hoe en wanneer dat experiment een definitieve vorm krijgt? Buma: 'Wie het weet mag het zeggen!’ Er gingen prompt stemmen op om het citaatrecht ook voor muziek te laten gelden en er zijn acties van 'Buma-uitdagers’ op het Net. De Buma heeft misschien de wet aan haar zijde, maar heeft wel een innings- en een handhavingsprobleem. Bovendien lijkt de Buma de reikwijdte van de wet te hebben opgerekt.
Dat is zeker zo bij de kwestie rond het zogeheten Anarchist Cookbook. Dat werk bevat aanwijzingen voor het maken van bommen, het plegen van creditcardfraude en het saboteren van de wc’s bij McDonald’s, en stond onder andere op de server van de computerclub van de Technische Universiteit Eindhoven. De kamerleden Witteveen, Van der Burg (PvdA) en Van der Vlies (SGP) vroegen wel vier ministers - Sorgdrager, Ritzen, Jorritsma en Zalm - om maatregelen. Vreemd, want het oorspronkelijke boek is gewoon verkrijgbaar in de boekhandel. Tineke Witteveen, geciteerd op het Internet, is verbaasd: 'Ik dacht dat het boek in Nederland verboden was.’ Nee, de kamerleden zien niks in een verbod voor boekwinkels en bibliotheken. En nee, voor aparte Internet- wetgeving zijn ze ook niet, want de gewone wet geldt ook voor Internet.
Wie het weet mag het zeggen.