Spreken is zilver

Met enige regelmaat word ik zelf geïnterviewd. Dat is altijd pijnlijk om twee redenen. Ik schrijf wel graag over mezelf, maar ik praat daar helemaal niet graag over. En twee: als ik word geïnterviewd, overschreeuw ik mezelf. Ik ga ‘rare dingen’ zeggen. Dat laatste is behaagzucht. Omdat ik zelf journalist ben, wil ik de ander ter wille zijn, en omdat ik altijd denk dat ik tekortschiet, ga ik méér leveren, en nóg meer, en meer, nog grover, platter en gekker.
Ik moet mezelf dus niet laten interviewen.

Medium opheffer 3 12 opscheppen

Maar goedbeschouwd is dat een advies dat ik ook aan politici zou willen geven. Ga niet zitten bij Pauw en Witteman, of bij Matthijs - niet omdat die mensen niet aardig zouden zijn, maar omdat je op schrift je woorden veel beter kunt kiezen.
Wilders lijkt dat te begrijpen. Hij laat zich niet door ‘de linkse’ media interviewen. Een enkele keer zie je hem bij een ander programma, maar als dat twee keer per jaar is, is het veel. Verder doet elke politicus enorm z'n best om op de buis te komen. Televisie = aandacht = populariteit = stemmenwinst. Zo wordt gedacht.
Dit is een misverstand.
Misschien kan het een backbencher helpen, maar wil je echt een rol spelen in het politieke discours, dan moet je dat doen door artikelen te schrijven in De Groene, Volkskrant, Parool, NRC, Telegraaf. Welke krant maakt niet eens zo veel uit. Interviews in de krant of op de televisie leiden zelden tot debat. Het gaat altijd over interpretaties van het gezegde. Zo van: is Femke Halsema nu Jolande Sap afgevallen of niet? Bedoelde zij te zeggen dat Sap politiek onervaren is, of juist niet? Interviews roepen altijd vragen op, terwijl je over artikelen veel beter kunt discussiëren omdat elke zin vastligt. Daarnaast: in geschreven zinnen kun je veel effectiever je ideeën beargumenteren, samenvatten of adstrueren dan in interviews. Gesproken taal is namelijk iets anders dan geschreven taal.
Politici denken voorts dat ze een interview moeten geven. Ze nemen het bijvoorbeeld Wilders kwalijk dat hij nooit eens op tv verschijnt en huilen daarmee samen in het koor van journalisten. Ik zeg tegen politici ook dat ze 'uiteraard verantwoording moeten afleggen tegenover het publiek’. Maar dat is natuurlijk flauwekul. Een politicus legt verantwoording af in de Tweede Kamer en niet in een tv-programma waarin hij zich per definitie moet schikken naar de nukken van de presentator of het format. 'Sorry, we hebben maar zes minuten voor dit onderwerp: de crisis in Europa!’ Je zou zelfs kunnen betogen dat het onverantwoordelijk is om zo kort je beleid te verdedigen. En zelfs als je een uur bij Buitenhof zit, is het maar de vraag of je verhaal verbaal sterker wordt dan op schrift. Op schrift kun je geholpen worden door je ambtenaren en kun je er je eigen stijl aan geven.
Wilders twittert, en ook dat wordt hem kwalijk genomen. Maar waarom? In feite geeft hij daarmee uitstekende munitie aan zijn tegenstanders. Maar tot op heden weten die daar geen gebruik van te maken. Als men zegt dat Wilders de journalistiek goed weet te bespelen, dan bedoelt men vooral dat hij de journalisten vaak een stap voor is, door juist geen interviews af te staan. Binnenkort komt hij met een boek - ook dat is weer slim. Waar zijn de visies van Mark Rutte? Van Stef Blok? Van het CDA? Bolkestein had invloed door zijn boeken en artikelen - en niet zozeer door zijn interviews. Ofschoon ik niets liever doe dan interviewen, en de beste interviewer van Nederland wil zijn, weet ik daardoor dat dat juist een beperkte manier is voor een politicus om zijn ideeën naar voren te schuiven, zelfs als hij zeer welbespraakt is. Welbespraaktheid prik je snel door. Een geschreven tekst die precies verwoordt wat je wil is intellectueler, verstandiger, en minder snel te ontkrachten.