Economie

Staakt het baren!

Het was een aangrijpend stuk dat afgelopen zaterdag de voorpagina van NRC Handelsblad sierde. Klompenhouwer en Koelewijn beschreven daarin de lotgevallen van de twintigjarige Justin die in 1990 na 24 weken zwangerschap in Alkmaar ter wereld kwam.

De journalisten spraken Justins ouders voor het eerst drie weken na zijn geboorte en hebben hem - in de goede traditie van seven years up - sindsdien vijf keer gezien en gesproken. Ouders en behandelaars hadden hem eigenlijk opgegeven en de behandeling beperkt tot het toedienen van zuurstof en sondevoeding. Vier keer overwon Justin infecties en andere complicaties en dwong zo zijn bestaansrecht af. Justin is zwaar gehandicapt en woont momenteel in een gezinsvervangend tehuis.
Er is veel wrang aan het verhaal van Justin. Behalve het leed van kind en ouders is dat ook de passage waarin een voormalig lid van de landelijke werkgroep van kinderartsen beschrijft hoe de aanbeveling om bij ernstig zieke baby’s actieve levensbeëindiging toe te staan door Hirsch Ballin niet werd overgenomen. Wat is dat toch met christenen dat zij nooit een gelegenheid voorbij laten gaan om anderen hun levensovertuiging op te dringen? En hoezo scheiding van staat en kerk als christelijk gemotiveerde politici het machtsmonopolie van de staat mogen misbruiken om burgers het recht te ontzeggen te beslissen over eigen leven en dood? Wrang is ook dat Justins moeder vermoedt dat de vroeggeboorte is veroorzaakt door een punctie om te zien of haar kind het syndroom van Down had. Daarbij is waarschijnlijk het vruchtvlies beschadigd en het barensproces in gang gezet. Zij was veertig en dan is zo'n punctie standaardprocedure.
Hier raken Klompenhouwer en Koelewijn mijns inziens aan de kern van de zaak, namelijk de relatie tussen de hoge gemiddelde leeftijd waarop vrouwen in Nederland hun eerste kind krijgen en het relatief hoge aantal complicaties rond de geboorte. Nederlandse vrouwen krijgen hun eerste kind als ze gemiddeld dertig jaar zijn. Daarmee is Nederland wereldkampioen. Ook is Nederland al een aantal jaren aan het stijgen op de ranglijstjes van landen met hoge babysterfte. Doordat Nederlandse vrouwen laat kinderen krijgen is de kans op perinatale complicaties - prematuriteit, dismaturiteit, meerlingen - groter. De maatschappelijke kosten hiervan zijn hoog. En reiken van gemiddeld honderdduizend euro voor de medische behandeling van een te vroeg geboren kind tot aan hoge opvang- en begeleidingskosten en gemiste afdrachten aan de schatkist als gevolg van invaliditeit verder in de levensloop.
De discussie hierover wordt gedomineerd door medici. De constatering dat Nederland stijgt op de lijstjes van babysterfte mondde uit in een medische commissie die Nederland terug naar de top van babyveilige landen moest brengen. Het probleem is echter niet medisch maar sociaal, cultureel en economisch. Waarom stellen Nederlandse vrouwen het krijgen van kinderen uit? Het antwoord is simpel: doordat kinderopvang geen basisvoorziening is die volledig uit publieke middelen wordt betaald, doordat schooltijden afwijken van de werktijden van de ouders, en doordat moeders hun zorgmonopolie niet willen opgeven. Overal waar dat wel het geval is - België, Frankrijk, Zweden, Engeland - zijn de geboortecijfers hoger en is de babysterfte lager.
Oftewel als je iets wil doen aan het leed van ouders als die van Justin, investeer dan fors in voorschoolse opvang en brede school. Er is geen beter middel om vrouwen ervan te overtuigen dat carrière en kinderen elkaar niet hoeven te bijten dan door de vierdaagse werkweek tot norm te maken. Zo voorkom je de hoge kosten van het huidige uitstelgedrag en - ook belangrijk - blijven vrouwen beschikbaar voor de arbeidsmarkt. Het aantal jaarlijks gewerkte uren per werknemer is in Nederland namelijk extreem laag en door vergrijzing onbetaalbaar. Bovendien is het merendeel van onze dure studenten vrouw en zijn de kleine baantjes waarmee ze zich daarna onledig houden een onacceptabele vorm van kapitaalvernietiging.
Als het aan Rutte I ligt moeten we hier nog minstens vier jaar op wachten. Dat de christenen niets doen viel te verwachten. Bedenkelijker is het dat ook de liberalen het laten afweten. De enige reden die ik kan verzinnen is dat ze kinderen krijgen als een individuele keuze zien, vergelijkbaar met de aanschaf van een auto. Individueel is de keuze zeker, maar wel een met grote positieve of negatieve externe gevolgen. Zeg maar het verschil tussen economische onafhankelijkheid en maatschappelijke betrokkenheid of het tegendeel. Juist daarom verdienen Nederlandse ouders en kinderen zo veel betere publieke ondersteuning dan ze momenteel krijgen; onze toekomst hangt er letterlijk van af. Kinderen maken niet gelukkig, weten we uit onderzoek. Kinderen zijn je eigen verantwoordelijkheid, aldus het kabinet. Laten we de heren een lesje leren en een vierjarige baringsstaking afkondigen.