POPMUZIEK

Staat van oorlog

PJ Harvey

De teksten van protestsongs zijn meestal net zo direct als de leuzen op de borden die demonstranten tijdens hun luide of stille tochten met zich meedragen. Oorlog is altijd een vruchtbaar thema, met War van soulzanger Edwin Starr (1969) als de ultieme uitvoering: ‘War, what is good for? Absolutely nothing!’ De kritiek is toepasbaar op iedere gewapende natie- of guerrillastrijd, maar iedere oorlog heeft zijn eigen verzetsstrijders, ook in de muziek. De lijst van nummers over Afghanistan en Irak wordt steeds langer. Hij kent veel uitgesproken voorbeelden als Shoot the Dog van George Michael (met Tony Blair als presidentiële hond van Bush) en de gezongen open brief Dear Mr. President van de Amerikaanse zangeres Pink.
Zo subtiel en knap gemaakt als op Let England Shake van PJ Harvey, hoor je het protest niet vaak. Op deze vrij ingetogen, maar vitale nieuwe plaat geeft ze een beschouwende 'staat van het land’. Die is niet best, blijkt uit de teksten, waar ze een jaar lang aan heeft geschreven en geschaafd. 'England’s dancing days are gone’, zingt ze al in het titelnummer. De 'Bush- en Blair-oorlogen’ zijn grotendeels de boosdoener. Op The Words that Maketh Murder kruipt ze in de huid van een soldaat: 'I’ve seen and done things I want to forget/(…) Longing to see a woman’s face/ Instead of the words that gather pace’. De woede blijft onderkoeld, ook als ze cynisch de vraag stelt: 'What if I take my problems to the United Nations?’ Bij PJ Harvey speelt verlangen op iedere plaat een rol, maar op deze is het vooral nostalgisch. 'Take me back to beautiful England’ eist ze bijna in The Last Living Rose (meer dan genoeg heeft ze van die 'Goddamn Europeans’). Ze heeft heimwee naar het 'mooie’ Engeland, dat eigenlijk niet meer bestaat. Want dat land, geeft ze zelf aan op The Glorious Land, is totaal overhoop gehaald door een oorlog ver weg: 'How is our glorious country ploughed?/ Not by iron ploughs/ Our land is ploughed by tanks and feet.’
Muzikaal gaat Harvey verder waar ze was geëindigd met haar vorige cd White Chalk (2007). De door piano gedomineerde sfeerschetsen van die plaat lijken wel een soort voorstudie te zijn geweest van de twaalf echte liedjes op Let England Shake. Akoestische gitaar met ingetogen bas- en drumwerk vormen de basis. De ene keer met bijval van een baritonsaxofoon, de andere keer voorzien van een trompet met militaire taptoe. De sample van reggaeklassieker Blood and Fire lijkt zelfs op maat gemaakt voor het bittere Written on the Forehead. Knap en treffend in elkaar gezet allemaal, net als de manier waarop ze haar stem wisselend inzet, variërend van hoog ijl tot stemmig laag. PJ Harvey laat eindelijk écht een album lang haar grote kwaliteit als songschrijver, muzikant en zangeres horen.

PJ Harvey, Let England Shake, label: Island/Universal. PJ Harvey treedt 30 en 31 mei op in Paradiso, Amsterdam