Staatsgreep of oppositiegreep?

Voor een wankel regime in een jeugdig land is er geen betere manier om de greep op de staat te versterken dan door een staatsgreep te verijdelen. Gevaar! Gevaar! Harde maatregelen zijn nodig om de stabiliteit van de staat te waarborgen. De eerste die er iets van merkt is de vrije pers, die niet meer zo vrij kan schrijven wat ze van het regime zelf vindt.

In Paramaribo schijnt een groepje samenzweerders, vanuit de autospuiterij van de familie Bosnie, het bewind Bouterse-Wijdenbosch omver te hebben willen werpen. Dat kan. Zo veel is daar ter plaatse niet voor nodig. Wat onvrede, zestien jachtgeweren en de hulp van een Nederlandse kolonel - Bouterse zelf weet er alles van. Het kan dus. Maar het kan ook niet. En ook daarvan heeft Bouterse zelf het voorbeeld gegeven. Nauwelijks enkele maanden aan de macht liet hij in een bliksemactie half Surinaams links oppakken omdat ze, in dit geval vanuit een gelagkamer langs de Surinamerivier, ‘bezig waren’. Bewezen is er nooit iets en bovendien zaten deze samenzweerders niet veel later zelf op het pluche: gevangenis uit, regering in, zo ging dat en gaat dat in Bouterseland. Ondertussen had de legerleider van de zelfgeorganiseerde wanorde, de zelfgecreëerde onrust, het zelfgeproclameerde staatsgevaar gebruik gemaakt om ten eerste van de wettige president af te komen, ten tweede zelf aan het hoofd te gaan staan van een militair bewind en ten derde het land voortaan per decreet te regeren.
Welk scenario speelt zich dit keer af onder de, zelfs voor Surinaamse begrippen, dezer dagen gloeiend hete tropenzon? Is er sprake van een knullige poging om de zoveelste machtswisseling uit de loop van een verouderd handvuurwapen af te dwingen? Of is van een goed en van bovenaf geregisseerde onrustkwekerij als voorloper op harde overheidsmaatrgelen?
Alles wijst op het laatste. Drie dagen na hun aanhouding was er omtrent de plannenmakers niet meer bekend dan dat er militairen bij zaten en ook burgers. In die drie dagen heeft heel Paramaribo niet veel anders gedaan dan iedereen langslopen die er mogelijk 'iets mee te maken’ kon hebben, ja zelfs 'erachter’ zou zitten. Ontevreden overheidsdienaren werden genoemd, ontevreden olie-arbeiders die niet willen dat hun bloeiende staatsbedrijf aan Daewoo wordt verkocht, ontevreden verliezers in de Surinaamse variant van het piramidespel, oppositionele politici, de zojuist weggejaagde ex-minister van Financiën werd genoemd, en de Javaanse volksmenner Somohardjo - die wordt altijd genoemd als er iets subversiefs aan de hand is. Om kort te gaan: in drie dagen heeft Paramaribo een volledig overzicht aangelegd van alles wat en iedereen die mogelijk iets tegen Bouterse-Wijdenbosch heeft.
Er is een klimaat waarin staatsgrepen worden gepleegd en er is een klimaat waarin staatsgrepen worden verijdeld. Dat laatste klimaat heerst al enige tijd in Paramaribo. Wie, hoe onschuldig ook, bij de genoemden hoort, heeft reden om zich zorgen te maken. De gevolgen van een verijdelde staatsgreep komen nu eenmaal op de oppositie neer. Want de mensen die echt verstand hebben van staatsgrepen, die zitten in Suriname nu eenmaal in of in de buurt van de regering.