Televisie

Staatsmannen en vakmannen

TELEVISIE De Wouter Tapes (2)

Nog een keer over De Wouter Tapes van Rudi Boon en Kees Brouwers (Tegenlicht – vpro) want dat is een bijzonder document. Ik prees hier de integriteit van Bos en menigeen vindt dat naïef. De een omdat die vindt dat te veel integriteit iemand ongeschikt voor deze functie maakt, wat in de verkiezingsuitslag tot uitdrukking zou zijn gekomen. De ander omdat die vermoedt of weet dat Wouter er op dat terrein te mooi uitkomt – door de keuze uit het filmmateriaal of doordat de hoofdpersoon zich altijd bewust bleef van de camera. Zo vond ik het sympathiek hoe hij zich bekommerde om collega’s die buiten de boot vielen door de slechte verkiezingsuitslag of door het resultaat van de formatiebesprekingen: hij nam direct persoonlijk contact op. Prompt lees ik in een Volkskrant-_profiel van Khadija Arib dat hij die hoogstpersoonlijk naar plaats 45 had laten zakken, tegen haar voorwendend dat hij vergeefs geprobeerd had haar hoger te krijgen. Onprettig indien waar. Vertekening zit er per definitie in. Zo is René Cuperus van de Wiardi Beckman Stichting regelmatig in beeld als lid van de brainstormgroep rond Bos, zonder ooit een mond open te doen. Verklaring gaf hij zelf in _Buitenhof: zo een blik in de keuken, waar vriend maar vooral vijand meegluurt, is hoogst onverstandig. Misschien had hij gelijk: mijn respect voor openheid, ernst en integriteit kun je wegstrepen tegen de scepsis van anderen. Een opiniepeiling onder kijkers naar het tweeluik zou informatief zijn en interessanter dan die wekelijkse polls.

Vrolijkmakend juist een scène waarin iemand zich niet bewust is van de camera: Jacques Tichelaar legt in de fractie verantwoording af over het formatieresultaat. Het was er keihard aan toe gegaan, zowel met cda als onderling (‘dat kan Wouter dus ook’, zegt hij prijzend). Het resultaat mag er wezen, vindt hij, ‘en dat met een rat als Verhagen aan tafel’. Even stilte, dan gegeneerd gelach: de anderen weten wél dat er gefilmd wordt. En opeens wordt duidelijk waarom Tichelaar in interviews het over zichzelf als ‘ook een rat’ had: hij wist dat die verdomde documentaire eraan kwam. Ze zitten trouwens bij de campagnevoorbereiding flink in hun maag met ‘de vieze mannen van het cda’ want Bos moet vies terugdoen tegen Verhagen om niet als watje weggezet te worden, maar tegen Balkenende moet het juist weer staatsmanachtig. Nee, premier word je niet zomaar, zeker niet als je weet welke moeilijke vragen op je af gaan komen en je daar toch geen afdoend antwoord op kunt formuleren. Dat de naam van Marcel van Dam nergens valt (toch zeker goed voor vijf zetels in de min) lijkt me ook niet te sporen met de werkelijkheid van Wouters achterkamers.

Spannende inhoud hoeft nog geen goede documentaire op te leveren maar dat is De Wouter Tapes nou juist óók. Het verbindend element van Bos’ gesproken dagboek; de cirkelvorm daarbij (zijn openingstekst komt aan het slot terug en heeft dan rijkere lading gekregen); de dramaturgie van de montage waardoor scènes elkaar niet alleen chronologisch opvolgen maar vaak impliciet commentaar op elkaar geven; de aandachtige camera die een campagnetoespraakje in het veld louter registreert via de speciaal vervaardigde, rode, maar helaas wankelende kist waarop de spreker staat; de onnadrukkelijke maar rake geluidsband – het is vakmanschap, de inhoud waardig.

Beide delen nog te zien via de site van vpro’s Tegenlicht

www.tegenlicht.nl