Historisch archief belicht:

Stalin voor de rechter

Stel dat Jozef Stalin over twee jaar op zijn beurt aangeklaagd wordt in een showproces. Welke bekentenis krijgen wij dan te horen? Aldus luidde de opdracht bij een ludieke prijsvraag - met een ondertoon van bittere ernst - in De Groene Amsterdammer van 13 februari 1937.

De interne zuiveringen in de Sovjet-Unie waren toen al enkele jaren in volle gang. De afgedwongen bekentenissen werden almaar doller. Kameraden die het ene moment nog zij aan zij met de Grote Leider stonden, biechtten de volgende dag de meest absurde complotten op.

De inzendingen voor de prijsvraag mochten er zijn. ‘Ik heb uw beste caviaar naar het buitenland verscheept, de wodka afgedankt en de Wolga afgedamd (…) Ik ben een saboteur, een spion, een brandstichter, een documentvervalscher. Ik stond in ondergrondsche verbinding met Hitler, Hess, Mussolini, Franco, Deterding, de B.B.C. en, natuurlijk, Trotski. (…) Ik ben de eenige echte “Staatsvijand No. 1”, ik ben zelfs de doodstraf onwaardig!’, schreef R.v.d.B. uit Amsterdam, winnaar van de eerste prijs.

Ook het fictieve verslag van de zitting door Dr. G.A.K. te Oss wist de stalinistische retoriek treffend te vangen. ‘Een huiver van ontzetting ging door de zaal toen Stalin met kalme stem vertelde, dat hij Lenin op den vijftienden Maart 1921, tijdens de rede waarin deze de N.E.P. inluidde, had willen doodschieten (…) Een onbeschrijfelijk tumult barstte los na deze woorden en onder de kreten “Dood aan Stalin! Leve Lenin! Leve het communisme!” werd Stalin door de G.P.U. weggeleid.’

Voor de geharde stalinisten die er ongetwijfeld niet om konden lachen, restten de advertenties in De Groene. ‘Wie zich een objectief oordeel wil vormen over het proces te Moscou tegen de trotskisten, kan dat niet zonder kennis te nemen van het stenografisch procesverslag’, kopte er eentje links onderaan de pagina. Te bestellen bij uitgeverij Pegasus, keurig geautoriseerd ‘door het Volkscommissariaat van Justitie’.

Lees over ‘Stalin voor de rechter’ in het historisch archief van De Groene Amsterdammer: