Media

Stelletje hypocrieten

Overal in de beschaafde wereld wordt op dit moment moord en brand geschreeuwd over de praktijken van News of the World, de Engelse tabloid die zo ver ging gewone burgers af te luisteren en smeergeld te betalen. Zelfs Murdoch, hoogste baas van de tent, vindt dat de journalisten te ver zijn gegaan en heeft om die reden besloten de krant te sluiten.

Je krijgt er tranen van in de ogen. Zoveel eensgezindheid. Zoveel hoogstaande moraal. ‘Dit is meer dan verschrikkelijk’, schreef The Times (in handen van Murdoch) op 6 juli, 'wat er verder ook naar buiten komt, dit is een waterscheiding in de journalistiek.’
De bodem is geraakt, de grens gepasseerd en de verontwaardigden buitelen over elkaar om de wereld hiervan kond te doen - en passant daaraan toevoegend dat zijzelf zoiets nooit zouden doen. Ook in Nederland klonken halleluja’s. NRC Handelsblad noemde de affaire een blessing in disguise. Sindsdien weten we tenminste dat er zoiets bestaat als criminele journalistiek, schreef de krant, een journalistiek dus die we niet willen en zeker nooit zullen bedrijven. Het AD zei hetzelfde. 'De revolte in Groot-Brittannië geeft hoop. Omdat juist daar de boulevardpers het hardst was doorgeschoten in zijn jacht op nieuws. Omdat wordt aangetoond dat er grenzen zijn in het journalistieke werk en in de omgang met mensen. Het is te hopen dat de discussie over de riooljournalistiek nu niet ophoudt, maar doorgaat, ook in ons land.’
Het is fijn je omringd te weten door zoveel moreel hoogstaande organen en personen. Het geeft de burger weer een beetje moed. Helaas is het onvermijdelijk dat diezelfde moed bij het opslaan van de nieuwe krant of het aanzetten van Spuit Elf spontaan weer richting schoenen zakt. Om te beginnen Murdoch zelf. Het is goed te weten dat ook hij vindt dat iets 'te ver’ kan gaan. Maar het is lastig te beseffen dat het hem tot op heden nooit ver genoeg kon gaan. Hoe zit dat? Is niet ver genoeg minder ver dan te ver? Het is behoorlijk verwarrend.
Nu ben ik lang niet de enige die ’s mans morele verontwaardiging met een pot zout neemt. In zo goed als alle media wordt verteld dat Murdochs besluit om News of the World op te heffen vermoedelijk andere belangen dient - zeggenschap binnen het grootste Britse abonnementstelevisiesysteem (British Sky Broadcasting), een zondagseditie van The Sun (ook van hem, ook roddel maar alleen doordeweeks) of rebranding. Een hoge pet van de moraal van de ondernemer in dit mediaspelletje heeft men dus niet op. Hoog daarentegen geven journalistiek en politiek wel op van de eigen moraal én - niet te vergeten, om hem is het tenslotte allemaal te doen - van die van de Britse Burger. Toch zou ik ook bij deze laatste wel wat vraagtekens willen zetten. Zo is er het onmiskenbare feit dat het zojuist gesloten weekblad slechts één was uit vele en in z'n eentje alleen al een oplage van meer dan 2,5 miljoen exemplaren bereikte. Elk van de lezers, zo mag je aannemen, kocht het omdat hij of zij smulde van de breed uitgemeten emoties, verdriet, ellende, roddel en andere treurnis. Waar die allemaal vandaan kwam, interesseerde hem niet. Als het maar lekker is. Een beetje hypocriet om nu opeens de passie te preken, toch?
Blijven de politici en de journalisten zelf, onze laatste bakens in bange tijden? Helaas zijn eerstgenoemden op een enkele uitzondering na beroepshypocrieten. Hen gelooft dan ook geen mens. Alleen al de intieme relatie tussen prime minister Cameron en twee hooggeplaatste figuren uit Murdochs sensatiefabriek maakt elke moralistische oprisping van Downing Street verdacht. De journalisten dan? Hebben zij het recht boos te zijn over de stuitende praktijken van hun collega’s? Ik ben bang dat het stellen van de vraag alleen al voldoende is. Ik ben zelden of nooit een journalist tegengekomen die in geval van een mogelijke scoop aan zijn principes de voorkeur gaf - al is het alleen maar met het argument: als ik het niet doe, doet een ander het.
De moraal van het verhaal is niet verheffend. Maar ook niet het meest interessante. Interessanter zijn twee andere zaken. De ene betreft het journalistieke klimaat dat op zijn beurt onderdeel is van een cultureel klimaat. Daarin past deze affaire. Ze zegt veel over Murdoch, de media, Groot-Brittannië. Maar ze zegt meer over ons. Daarover zou de discussie moeten gaan. De tweede zaak betreft de actualiteit. Waarom nu opeens die verontwaardiging? Een kind weet toch wat de praktijken zijn? Waarom dan nu opeens dat plotselinge geblèr? Volgens mij is het gewoon een hypeje en dus kenmerkend voor de huidige mediacultuur. Ondertussen gaan we verder met de gênante orde van de dag, met kranten, bladen en tv vol bekentenissen en onthullingen over enge ziektes, slechte huwelijken, psychiatrische verwikkelingen, familieruzies, bloed en seks, kortom smullen.