Stemdommer.nl

Het is oorlog tussen de stemwijzers voor het Europese-grondwetreferendum.
Zij die willen weten waarom ze op 1 juni voor of tegen de Europese Grondwet moeten stemmen, kwamen er de afgelopen maand op nieuw bekaaid af.

De bergen onleesbaar voorlichtingspapier voor de kattenbak daargelaten gaat het debat in media en politiek vooral over het debat. Sinds een week woedt nu een tweede afgeleide discussie: over de stemwijzer. Die zou als lichtend baken voor de dwalende burger moeten dienen, maar verkeert in plaats daarvan in een staat van oorlog met concurrerende sites.
Het Instituut voor Publiek en Politiek (IPP), dat de officiële www. referendumwijzer.nl verzorgt, voer de dinsdag een kort geding tegen de Leidse actiegroep Eurodusnie die de site www.referen dum stemwijzer.nl opzette. Eer der wijzigde het Comité Grondwet Nee na soortgelijke dreigingen zijn www.echtereferendumwijzer.nl in «stemadviseur».
De strijd tussen de stemwijzers wordt niet alleen beslecht met het wetboek in de hand, maar ook met het (digitale) zwaard. Mysterieuze aanvallen van hackers legden vorige week de stemwijzer van Grondwet Nee plat. Ook de door IPP beheerde site kampt al vanaf het begin met onverklaarbare technische problemen.
De overeenkomsten tussen de officiële stemwijzer en de ongewenste broertjes en zusjes gaan niet veel verder dan de naam. De namaaksites zijn verre van objectief, pretenderen dat ook niet te zijn. Dat ligt anders bij de officiële stemwijzer. En daar wringt de schoen.
Een stemadvies wil het IPP niet geven, enkel een percentage dat aangeeft in welke mate men de grondwet steunt. Maar na 25 multiple-choicevragen rijst de vraag hoe iemand die niet chauvinistisch, tegen democratie of voor racisme en dierenmishandeling is, een negatieve score kan krijgen.
De stemwijzer behandelt volgens Ewoud Poerink van het IPP de «meest spraakmakende discussiepunten» in de grondwet, op een zo neutraal en toegankelijk mogelijke wijze. Maar waarom ontbreekt dan ieder spoor van militaire zaken en economisch beleid? Poerink: «We wagen ons liever niet aan interpretatie.»
Een loffelijk streven, maar se lectief. De grondwet verplicht de lidstaten letterlijk «hun militaire vermogens geleidelijk te verbeteren». Daar is weinig interpretatie over mogelijk. Dat ligt anders bij de dierenrechten. Een stelling in de stemwijzer luidt: «De Europese Unie dient dierenwelzijn te bevorderen.» Maar het is niet de letterlijke tekst van de grondwet, want daarin wordt een uitzondering gemaakt voor culturele en religieuze tradities. En dat kan geïnterpreteerd worden als een carte blanche voor liefhebbers van stierenvechten, foie gras en ritueel geslacht vlees.
Zo bevat de stemwijzer nog een reeks vaag geformuleerde goede bedoelingen: «De Europese Unie dient in al haar beleid rekening te houden met het milieu.» En: «Het Europees parlement moet kunnen meebeslissen over wetten tegen discriminatie.» Leuk en aardig. Maar komt er iets van terug in wetten en hoeveel mag het kosten? Aan die essentiële kwesties gaat de referendumwijzer voorbij. Dat kan ook niet anders, want de antwoorden staan niet in de Europese grondwet. Die behandelt slechts de beleidskaders.
Een mogelijk positief gevolg van alle plaagstoten over en weer is dat het concept stemwijzer wat van zijn aura van objectiviteit verliest.