Stemmen in Australië’s oude parlement

Canberra – ‘Verkeerde dag gekozen, mate’, zegt de partij-flyeraar voor de trappen van het voormalige parlement. Een lange rij stemmers blijkt gebruik te maken van het stemlokaal in het lage, witgipsen gebouw dat nu het Museum of Australian Democracy heet. ‘Maar als je alleen maar komt voor het museum mag je vast wel even voor.’

Verkiezingsdag. Langzaam schuifelen drommen mensen door de gangen van Old Parliament House op weg naar de stembus, langs wat tot 1988 de werkkamer van de premier was. Het hout-leren vertrek is leeg. Spannend zijn de verkiezingen niet. Niemand twijfelt eraan dat in het huidige kantoor van de minister-president, een paar honderd meter van hier, na vandaag de oer-conservatieve Tony Abbott zal zitten. Een man van wie veel progressieve stemmers lang oprecht bleven geloven dat hij nooit geloofwaardig zou zijn als premier. Te rechts, te ondiplomatiek. ‘We hebben onze George W. Bush gekozen’, staat ’s avonds op Twitter.

In een aangrenzende ruimte hangen nog enkele cartoons van een jaarlijkse tentoonstelling van politieke spotprenten. Ze vatten samen waarom de Labor-regering op verlies staat, ondanks naar alle maatstaven relatief succesvol economisch beleid. Een tekening toont oud-premier Julia Gillard die verkleed als vuurtorenwachter voor Labor het licht uit doet. ‘Trok te veel asielzoekers aan’, laat de tekenaar haar zeggen, een verwijzing naar Gillards impopulariteit en de populistische maatregelen waarmee Labor het tij probeerde te keren. Uiteindelijk joeg dat traditionele Labor-stemmers weg en deed het het verschil met de Conservatieven verbleken. Ernaast hangt een portret van Gillard tegen de dreigende achtergrond van de schaduw van premier Kevin Rudd. Rudd en Gillard stoeldansten tussen 2007 en 2013 om het premierschap. In Labor-kringen geldt die onrust als voornaamste reden voor de onvermijdelijke nederlaag. Aan het eind van de dag kondigt Rudd aan het partijleiderschap neer te leggen.

In een volgende hal schoorvoeten de stemmers langs de voormalige plenaire zaal van het parlement. De samenstelling van Australië’s nieuwe Lagerhuis blijkt ’s avonds een verrassing op te leveren: Clive Palmer, een excentrieke mijnmagnaat die een park robot-dinosauriërs beheert en een replica van de Titanic laat bouwen, blijkt de zetel van zijn kiesdistrict te hebben gewonnen. De Conservatieven behalen zoals verwacht een comfortabele meerderheid.

Op veel plaatsen in Australië is in de week voorafgaand aan verkiezingsdag al druk gestemd. Hoewel het land stemplicht kent, zagen analisten dat als een teken van het grote ressentiment tegen Labor. ‘Eindelijk kunnen we deze bende eruit trappen’, kopte Rupert Murdochs grootste tabloid op de eerste dag van de verkiezingscampagne.

Bij het stemlokaal in Old Parliament House is van dat enthousiasme weinig merkbaar. Er dingen meer partijen mee dan ooit en stemmers worstelen met hun onhandelbare stembiljet. Die partijdiversiteit vertaalt zich in de nieuwe senaat in een groot aantal een- of tweemansfracties die de Conservatieve meerderheid in het Hogerhuis kunnen blokkeren. Een schrale troost voor wie zich zorgen maakt over de ‘klimaatsceptische’ Abbott en over voorgenomen bezuinigingen. Cartoonisten slijpen hun potloden.