Stemmen tegen de Moslimbroeders

Caïro – Aan de ingang van het Tahrirplein wappert Ismael Heikel (48) samen met een groep mannen met de Egyptische vlag. Het plein werd afgezet gedurende de tweedaagse stembusgang voor een nieuwe grondwet; de eerste stap in een meervoudig stappenplan dat werd uitgestippeld door de interim-regering met het leger als voornaamste raadgever. Die grondwet zou een verbetering betekenen voor vrouwenrechten in Egypte, maar ook een versterking van de militaire macht.

Drie jaar nadat het Egyptische volk massaal de straat op was gegaan tegen de militaire dictator Hosni Mubarak stemde het even massaal voor die nieuwe grondwet die datzelfde leger ongeziene macht toekent. ‘De grondwet zelf heb ik niet gelezen’, geeft Heikel toe, ‘maar het enige punt waarover mensen struikelen, is dat het leger meer macht krijgt. Juist daarom stemde ik voor.’

Rondom Heikel staat een tiental mannen voorzien van pamfletten met een heldere boodschap: ‘Ja’. Na de telling van de stemmen bleken zij niet de enige enthousiastelingen over de grondwet. 98 procent van de Egyptenaren die naar de stembus gingen, stemde ‘Ja’. Daarmee heeft het land voor de derde keer in drie jaar een grondwet.

De mannen scanderen pro-Sisi-leuzen, terwijl voorbij rijdende auto’s met luid getoeter de menigte aanmoedigen. Ook toen een jaar geleden over de grondwet van voormalig president Morsi werd gestemd, overwon het Ja-kamp en overheersten claxons het straatgeluid. De meerderheid van de Egyptenaren is ervan overtuigd dat een grondwet de eerste stap is naar stabiliteit. Of die grondwet onder een seculier, islamitisch of een militair regime wordt voorgesteld, lijkt geen verschil te maken.

Bij de stemlokalen stonden lange rijen. Om wachttijden nuttig in te vullen, werden vreugdedansjes gedaan en zongen vrouwen en kinderen pro-Sisi-liederen. Fatma Abdellatif stond ertussen. ‘Ik heb het volste vertrouwen in de nieuwe grondwet’, zegt ze. ‘Die is noodzakelijk voor een stabiel Egypte.’ Een eindje verderop bezingen haar kinderen generaal Sisi. ‘Bovendien hebben we nog nooit zo’n goede grondwet gehad. Vrouwen kunnen zich nu kandidaat stellen bij de presidentsverkiezingen én het probleem van seksueel geweld wordt eindelijk erkend.’

In de net goedgekeurde grondwet is een volledig artikel gewijd aan vrouwenrechten, waarbij men zich ertoe verbindt elke vorm van geweld tegen vrouwen te bestrijden. Al is niet elke vrouw het met Abdellatif eens. Marwa Zein, een 26-jarige activiste, stelt dat dit referendum niet gaat over de inhoud van de grondwet, maar veeleer over de symboliek van de stem. ‘De staatsmedia prentten ons in dat je door “Nee” te stemmen akkoord gaat met de Moslimbroeders die ons land afgelopen jaar tot een puinhoop maakten’, zegt ze. ‘Niemand wil met hen geassocieerd worden. Dus stemde iedereen voor.’ Zein ging niet naar het stembureau. ‘Ik verafschuw de sluwheid waarmee Sisi zich populair maakt, voor zoiets stem ik niet.’ Met een opkomst van zo’n dertig procent lokte deze grondwetstemming iets meer mensen naar de stembureaus dan vorig jaar. De stemming werd gezien als een populariteitstest voor generaal Abdel Fattah Al-Sisi, die beloofde zich kandidaat te stellen als het volk dat wilde. Maar wat Sisi concludeert uit deze opkomst blijft nog gissen.